نرم افزار حسابداری

پایان نامه حسابداری

برگزاری کلاسهای آموزشی انجام پایان نامه

 

چکیده

هدف از تحقیق حاضر ارزیابی رابطه بین هزينه هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوری آن­ها درشرکت­های منتخب پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می­باشد. تحقیق حاضر از لحاظ ماهیت مسئله و هدف تحقیق کاربردی و ازجهت روش استنتاج از نوع توصیفی – تحلیلی می باشد. در تحقیق حاضر جامعه­ی آماری مورد بررسی جامعه آماری پژوهش حاضر، شرکت های منتخب پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که در قلمرو زمانی ۱۳۸۶ الی ۱۳۹۰ است. از بین جامعه آماری در نظر گرفته شده تعداد ۲۰۳ شرکت بر اساس فرمول کوکران به روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. متغيرهاي مستقل در این تحقیق شامل دوره گردش موجودی کالا، متوسط دوره وصول مطالبات، میزان دفعات واريز بستانكاران، ميانگين صنعت هر شركت و نسبت«SGAE/SALES». و متغیر وابسته شامل نسبت­های سودآوری می­باشد. در این تحقیق روش تجزيه وتحليل داده­ها شامل روش­هاي توصيفي از قبیل پارامترهای مرکزی هم­چون میانگین و میانه و شاخص­های پراکندگی هم­چون انحراف معیار، اميد رياضي، چولگی و کشیدگی و جهت تجزیه و تحلیل بین متغیرها از رگرسیون خطی چند متغیره، آزمون­های همبستگی وتحلیل واریانس استفاده می­گردد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل نشان داد: بين دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود دارد؛ بين متوسط دوره وصول مطالبات، میزان دفعات واریز بستانکاران، ميانگين صنعت و نسبت هزینه های فروش و عمومی و اداری به فروش خالص و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود ندارد؛ با توجه به نتایج آزمون رگرسیون می­توان گفت که متغیّر دوره گردش موجودی کالا با ضریب ۴۳۹٫۰، متغیّر میانگین صنعت با ضریب ۱۴۹٫۰ بر نسبت سودآوری شرکت­های مورد مطالعه در قلمرو پژوهش تأثیر می­گذارند.

پایان نامه حسابداری

انجام پایان نامه

واژگان کلیدی: دوره گردش موجودی کالا، میانگین صنعت، نسبت سودآوری، دوره وصول مطالبات، میزان دفعات واریز بستانکاران

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

فصل اول ۲

ا-کلیات تحقیق ۲

۱-۱) مقدمه ۲

۱-۲) بیان مسأله ۴

۱-۳) اهمیت و ضرورت انجام تحقيق ۵

۱-۴) اهداف مشخص تحقيق ۷

۱-۵) سوالات تحقيق ۷

۱-۶) فرضيه‏هاي تحقیق ۸

۱-۷) قلمرو تحقيق ۸

۱-۸) روش انجام تحقيق ۸

۱-۹) تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی ۹

فصل دوم ۱۲

۲-مبانی نظری و پیشینه تحقیق ۱۲

۲-۱) مقدمه ۱۲

۲-۲) تاریخچه مختصری از بورس  در جهان ۱۲

۲-۳) تاریخچه مختصری از بورس ایران ۱۳

۲-۳-۱) دوره نخست(۱۳۵۷-۱۳۴۶) ۱۳

۲-۳-۲) دوره دوم (۱۳۶۷- ۱۳۵۸) ۱۴

۲-۳-۳) دوره سوم(۱۳۸۳-۱۳۶۸) ۱۴

۲-۳-۴) دوره چهارم (از سال ۱۳۸۴ تاکنون) ۱۵

۲-۴) تعریف بورس ۱۶

۲-۵) موجودی مواد و کالا ۱۸

۲-۶) ارزشیابی موجودی کالا ۱۸

۲-۶-۱) صورتهای مالی برای مقاصد عمومی ۱۹

۲-۷) مبانی ارزیابی موجودیها ۲۲

۲-۸) گردش موجودی کالا ۲۴

۲-۹) دوره گردش موجودیها ۲۵

۲-۱۰) دوره وصول مطالبات ۲۶

۲-۱۱) نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام ۲۹

۲-۱۲) دوره واریز بستانکاران ۲۹

۲-۱۳) هزینه­های قابل قبول مالیاتی ۳۱

۲-۱۴) هزینه­های توزیع و فروش و اداری و عمومی ۳۳

۲-۱۵) سرمایه در گردش ۳۵

۲-۱۶) مدیریت سرمایه در گردش ۳۶

۲-۱۷) پيشينه تحقيق ۳۸

۲-۱۷-۱) تحقیقات داخلی ۳۸

۲-۱۷-۲) تحقیقات خارجی ۴۰

۲-۱۸ ) خلاصه و جمع بندي ۴۵

فصل سوم ۴۹

۳- روش شناسی تحقیق ۴۹

۳-۱) مقدمه ۴۹

۳-۲) روش كلي و چارچوب تحقیق ۴۹

۳-۳) جامعه آماری ۵۱

۳-۴) حجم نمونه و كفايت آن ۵۱

۳-۵) روش نمونه گيري ۵۲

۳-۶) ابزار جمعآوری دادههاي تحقيق و كاربرد آن ها ۵۳

۳-۷) روش هاي گردآوري داده هاي تحقيق و كاربرد آن ها ۵۳

۳-۸) اعتبار و پايايي ابزارتحقيق: ۵۴

۳-۹) روش هاي تجزيه و تحليل داده­ها ۵۶

۳-۹-۱) روش هاي آماري: ۵۶

۳-۹-۲) مدل تحقيق و اجزاي آن : ۵۷

۳-۹-۳) روش هاي رايانه اي: ۵۹

۳-۹-۴ ) تحليل پیش فرض ها: ۵۹

فصل چهارم ۶۳

۴-یافته­های تحقیق ۶۳

۴-۱) مقدمه ۶۳

۴-۲) توصيف داده­هاي تحقيق ۶۳

۴-۲-۱) توصيف جامعه و نمونه آماري ۶۳

۴-۳) تحليل یافته­های تحقيق ۶۶

۴-۴) سایر یافته­های پژوهش ۶۷

۴-۵) تحليل روابط بين متغيرها ۶۹

۴-۶) جمع بندی ۷۱

فصل پنجم ۷۳

۵-تلخیص، نتیجه­گیری و پیشنهادها ۷۳

۵-۱) مقدمه ۷۳

۵-۲) خلاصه یافته­های تحقيق ۷۳

۵-۳) نتیجه گیری ۷۴

۵-۴) پیشنهادهای تحقیق ۸۲

۵-۴-۱) پیشنهادهای کاربردی حاصل از تحقیق ۸۲

۵-۴-۲) پیشنهادها برای تحقیقات آتی ۸۳

۵-۵) محدودیت­های تحقیق ۸۳

منایع و مآخذ ۸۶

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

ا-کلیات تحقیق

۱-۱) مقدمه

هميشه ‌‌شكوفايي ‌‌و ‌‌پويايي ‌‌يك ‌‌بنگاه ‌‌اقتصادي ‌‌مرهون ‌‌بهره­‌‌برداري ‌‌از ‌‌دامنه ‌‌وسيعي ‌‌از ‌‌اطلاعات ‌‌مي­‌‌باشد. ‌‌لذا ‌‌اطلاعات ‌‌و ‌‌داده­‌‌ها ‌‌نيز ‌‌به­عنوان ‌‌يك ‌‌ثروت ‌‌ملي ‌‌مي­‌‌باشند ‌‌و ‌‌تجارب ‌‌هميشه ‌‌نشان­دهنده ‌‌اين ‌‌است ‌‌كه ‌‌چه ‌‌در ‌‌اقتصاد ‌‌خرد ‌‌و ‌‌چه ‌‌در ‌‌اقتصاد ‌‌كلان‌، ‌‌اطلاعات ‌‌مالي ‌‌نقش ‌‌اساسي ‌‌و ‌‌بنيادي ‌‌داشته ‌‌و ‌‌مديران ‌‌نيز ‌‌با ‌‌هر ‌‌درجه ‌‌از ‌‌توانايي ‌‌و ‌‌كفايت‌‌، ‌‌نيازمند ‌‌اطلاعات ‌‌براي ‌‌تصميم­‌‌گيري‌، ‌‌هدايت‌‌، ‌‌كنترل ‌‌و ‌‌برنامه­‌‌ريزي ‌‌هستند. ‌‌لذا ‌‌در ‌‌اين ‌‌رابطه ‌‌سيستم ‌‌حسابداري ‌‌به­عنوان ‌‌يك ‌‌سيستم ‌‌اطلاعاتي‌‌، ‌‌تامين­كننده ‌‌قسمت ‌‌عمده­‌‌اي ‌‌از ‌‌نيازها ‌‌بوده ‌‌چون ‌‌كه ‌‌معمولا ‌‌مديريت ‌‌ ‌‌مطلوب ‌‌و ‌‌كارآمد ‌‌بدون ‌‌استفاده ‌‌از ‌‌دانش ‌‌حسابداري ‌‌و ‌‌بدون ‌‌اتكا ‌‌به ‌‌اطلاعات ‌‌مالي‌‌، ‌‌غير ‌‌ممكن ‌‌و ‌‌يا ‌‌لااقل ‌‌كم ‌‌نتيجه ‌‌خواهد ‌‌بود ‌‌و ‌‌نهايتاً ‌‌اين­كه ‌‌اين ‌‌سيستم ‌‌حسابداري ‌‌منجر ‌‌به ‌‌تهيه ‌‌و ‌‌تنظيم ‌‌صورت­‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌مي­‌‌باشد ‌‌كه ‌‌استفاده ‌‌كنندگان ‌‌اعم ‌‌از ‌‌داخلي ‌‌و ‌‌خارجي ‌‌را ‌‌در ‌‌اخذ ‌‌تصميمات ‌‌منطقي ‌‌و ‌‌آگاهانه ‌‌ياري ‌‌مي­‌‌رساند‌‌.برگزاری کلاسهای آموزشی انجام پایان نامه کارشناسی ارشد

     البته ‌‌در ‌‌سال هاي ‌‌اخير ‌‌تعاريف ‌‌حسابداري ‌‌نسبت ‌‌به ‌‌قبل ‌‌تفاوت ‌‌اساسي ‌‌داشته ‌‌و ‌‌بيش­تر ‌‌اين ‌‌تعريف­ها ‌‌ضمن ‌‌اهميت ‌‌دادن ‌‌به ‌‌ويژگي ‌‌مربوط ‌‌بودن ‌‌و ‌‌قابل ‌‌فهم ‌‌بودن ‌‌اطلاعات ‌‌مالي، بر ‌‌قابل ‌‌استفاده ‌‌بودن ‌‌آن ‌‌درتصميم ‌‌گيري ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌و ‌‌اقتصادي ‌‌تاكيد ‌‌دارند ‌‌. ‌‌به ‌‌هر ‌‌حال ‌‌براي ‌‌اينكه ‌‌بتوان ‌‌فعاليت ‌‌ها ‌‌و ‌‌عملكرد ‌‌يك ‌‌واحد ‌‌اقتصادي ‌‌را ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌نمود ‌‌بايد ‌‌در ‌‌مرحله ‌‌اول ‌‌اطلاعات ‌‌و ‌‌داده ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌ ‌‌را ‌‌انتخاب ‌‌و ‌‌در ‌‌مرحله ‌‌بعد ‌‌روابط ‌‌بين ‌‌اين ‌‌ارقام ‌‌و ‌‌اطلاعات ‌‌را ‌‌مشخص ‌‌نمود‌‌، ‌‌كه ‌‌اين ‌‌دو ‌‌مرحله‌‌، ‌‌اتفاق ‌‌نظر ‌‌را ‌‌فراهم ‌‌مي ‌‌كند ‌‌و ‌‌اطلاعات ‌‌مالي ‌‌نيز ‌‌هميشه ‌‌در ‌‌هنگام ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌و ‌‌در ‌‌مقام ‌‌مقايسه ‌‌معني ‌‌و ‌‌مفهوم ‌‌واقعي ‌‌پيدا ‌‌مي ‌‌كنند‌‌. از ‌‌جمله ‌‌روش ‌‌هايي ‌‌كه ‌‌براي ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌وضعيت ‌‌و ‌‌عملكرد ‌‌يك ‌‌شركت ‌‌پيشنهاد ‌‌مي ‌‌شود، ‌‌استفاده ‌‌از ‌‌روش ‌‌نسبت ‌‌يابي ‌‌مي باشد‌‌، ‌‌چون ‌‌كه ‌‌اين ‌‌عمل ‌‌درك ‌‌اطلاعات ‌‌را ‌‌تسهيل ‌‌نموده ‌‌و ‌‌تقريبا ‌‌راه ‌‌حل ‌‌مناسبي ‌‌براي ‌‌تصميم ‌‌گيري ‌‌ها ‌‌مي ‌‌باشد‌‌. ‌‌يك ‌‌تحليلگر ‌‌بايد ‌‌فقط ‌‌آن ‌‌نسبت ‌‌هايي ‌‌را ‌‌انتخاب ‌‌و ‌‌محاسبه ‌‌نمايد ‌‌كه ‌‌اطلاعات ‌‌مفيد ‌‌و ‌‌مناسبي ‌‌را ‌‌در ‌‌مورد ‌‌شركت ‌‌ارائه ‌‌نمايد‌‌. ‌‌زيرا ‌‌موفقيت ‌‌در ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌مالي ‌‌نيز ‌‌كاملا ‌‌به ‌‌انتخاب ‌‌صحيح ‌‌نسبت ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌ ‌‌مناسب ‌‌توسط ‌‌تحليلگر ‌‌بستگي ‌‌دارد. ‌‌بايد ‌‌توجه ‌‌داشت ‌‌كه ‌‌صورت ‌‌هاي ‌‌مالي‌‌، ‌‌خلاصه ‌‌معاملات و ‌‌رويداد‌‌ها‌‌ي ‌‌گذشته ‌‌را ‌‌نشان ‌‌مي ‌‌دهد ‌‌در ‌‌حالي ‌‌كه ‌‌تصميم ‌‌گيري ‌‌مربوط ‌‌به ‌‌مسائلي ‌‌مي ‌‌شود ‌‌كه ‌‌با ‌‌آينده ‌‌در ‌‌ارتباط ‌‌است ‌‌و ‌‌در ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌مالي ‌‌نيز ‌‌فرض ‌‌بر ‌‌اين ‌‌است ‌‌كه ‌‌گذشته ‌‌زمينه ‌‌ساز ‌‌آينده ‌‌بوده ‌‌لذا ‌‌تلاش هايي ‌‌كه ‌‌در ‌‌گذشته ‌‌انجام ‌‌شده ‌‌مورد ‌‌بررسي ‌‌قرار ‌‌گرفته ‌‌و ‌‌نتايج ‌‌بدست ‌‌آمده‌‌، ‌‌راهنمايي ‌‌است ‌‌براي ‌‌اخذ ‌‌تصميمات ‌‌آينده ‌‌(بررسي ‌‌هاي ‌‌حسابداري، ‌‌دانشكده ‌‌علوم ‌‌اداري ‌‌و ‌‌مديريت ‌‌بازرگاني ‌‌دانشگاه ‌‌تهران، ‌‌شماره۲‌‌، ‌‌پاييز ‌‌۷۱، صفحه ‌‌۳۲)‌‌. ‌‌چراكه ‌‌هدف ‌‌هاي ‌‌حسابداري ‌‌و ‌‌گزارشگري ‌‌مالي ‌‌از ‌‌نيازها ‌‌و ‌‌خواسته ‌‌هاي ‌‌اطلاعاتي ‌‌استفاده ‌‌كنندگان ‌‌سرچشمه ‌‌مي ‌‌گيرد ‌‌(عالي ‌‌ور، ‌‌نشريه ‌‌۷۶، ‌‌صورت ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌اساسي، ‌‌مركز ‌‌تحقيقات ‌‌حسابرسي‌‌، ‌‌ص ‌‌۳)‌‌. ‌‌هدف ‌‌اصلي ‌‌گزارشگري ‌‌مالي‌‌، ‌‌بيان ‌‌اثرات ‌‌اقتصادي ‌‌رويدادها ‌‌و ‌‌عمليات ‌‌مالي ‌‌موثر ‌‌بر ‌‌وضعيت ‌‌و ‌‌عملكرد ‌‌واحد ‌‌تجاري ‌‌براي ‌‌اشخاص ‌‌جهت ‌‌كمك ‌‌به ‌‌آنان ‌‌در ‌‌اتخاذ ‌‌تصميمات ‌‌مالي ‌‌در ‌‌ارتباط ‌‌با ‌‌واحد ‌‌تجاري ‌‌است ‌‌و ‌‌ابزار ‌‌اصلي ‌‌انتقال ‌‌اطلاعات ‌‌به ‌‌اشخاص‌‌، ‌‌صورت ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌است ‌‌كه ‌‌محصول ‌‌نهايي ‌‌فرآيند ‌‌حسابداري ‌‌و ‌‌گزارشگري ‌‌مالي ‌‌محسوب ‌‌مي ‌‌شود‌‌. ‌‌پس ‌‌از ‌‌تهيه ‌‌صورت ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌، ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل آن ‌‌ها ‌‌مطرح ‌‌مي ‌‌شود ‌‌كه ‌‌براي ‌‌اين ‌‌امر ‌‌مهم ‌‌از ‌‌نسبت ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌استفاده ‌‌مي ‌‌شود ‌‌كه ‌‌نسبت ‌‌نيز ‌‌وسيله ‌‌اي ‌‌براي ‌‌تعيين ‌‌رابطه ‌‌بين ‌‌دو ‌‌رقم ‌‌است ‌‌كه ‌‌بصورت ‌‌جزئي ‌‌و ‌‌كلي ‌‌و ‌‌يا ‌‌به ‌‌شكل ‌‌درصدي ‌‌نشان ‌‌داده ‌‌مي ‌‌شود. ‌‌از ‌‌همين ‌‌رو ‌‌امكان ‌‌مقايسه ‌‌اطلاعات ‌‌مالي ‌‌شركت ‌‌هاي ‌‌مختلف ‌‌را ‌‌به ‌‌منظور ‌‌ارزيابي ‌‌واحد ‌‌تجاري ‌‌فراهم ‌‌مي ‌‌آورد‌‌. ‌‌بطوركلي ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌نسبت ‌‌هاي ‌‌مالي‌‌، ‌‌امروزه ‌‌ابزار ‌‌خوبي ‌‌براي ‌‌ارزيابي ‌‌عمليات ‌‌مالي‌‌، ‌‌تجزيه ‌‌و ‌‌تحليل ‌‌وضعيت ‌‌اعتباري ‌‌و ‌‌تعيين ‌‌‌‌ارزش ‌‌اوراق ‌‌بهادار ‌‌و ‌‌قيمت ‌‌سهام ‌‌شركت ‌‌ها ‌‌است ‌‌كه ‌‌اين ‌‌نسبت ‌‌ها ‌‌توسط ‌‌سرمايه ‌‌گذاران‌‌، ‌‌اعتباردهندگان ‌‌ ‌‌و ‌‌شركت ‌‌هاي ‌‌مشاوره ‌‌مديريت ‌‌در ‌‌تعيين ‌‌ارزش ‌‌اوراق ‌‌بهادار ‌‌بكار ‌‌برده ‌‌مي ‌‌شود ‌‌كه ‌‌مي ‌‌تواند ‌‌ ‌‌براي ‌‌اندازه ‌‌گيري ‌‌كارآيي‌‌، ‌‌ريسك ‌‌و ‌‌سوداوري ‌‌مفيد ‌‌باشد‌‌، ‌‌اما ‌‌نمي ‌‌توان ‌‌از ‌‌آن ‌‌ها ‌‌با ‌‌مفاهيم ‌‌واحدي ‌‌در ‌‌تمام ‌‌شركت ها ‌‌استفاده ‌‌نمود‌‌. ‌‌به عبارت ‌‌ديگر ‌‌كاربرد ‌‌آن ها ‌‌در ‌‌تمام ‌‌كشورها ‌‌يكسان ‌‌نيست ‌‌و ‌‌با ‌‌يكديگر ‌‌متفاوت ‌‌است ‌‌كه ‌‌اختلاف ‌‌در ‌‌كاربرد ‌‌نسبت ‌‌هاي ‌‌مالي ‌‌در ‌‌كشورهاي ‌‌گوناگون، ‌‌ناشي ‌‌از ‌‌قوانين ‌‌و ‌‌مقررات ‌‌موجود ‌‌و ‌‌مجاز ‌‌بودن ‌‌حسابدارن ‌‌به ‌‌انتخاب ‌‌رويه ‌‌هاي ‌‌مختلف ‌‌حسابداري ‌‌و ‌‌گوناگوني ‌‌و ‌‌ساختار ‌‌تامين ‌‌مالي ‌‌شركت ‌‌ها ‌‌است ‌‌كه ‌‌البته ‌‌اصول ‌‌و ‌‌اساس ‌‌حسابداري ‌‌در ‌‌تمام ‌‌كشورها ‌‌مشابه ‌‌است‌‌(بررسي­‌‌هاي ‌‌حسابداري‌‌، ‌‌سال ‌‌دوم، شماره ‌‌۵، پاييز ‌‌۷۲، صفحه ‌‌۵، دانشكده ‌‌علوم ‌‌اداري ‌‌و ‌‌مديريت ‌‌بازرگاني ‌‌دانشگاه ‌‌تهران‌)‌‌.

برگزاری کلاسهای آموزشی انجام پایان نامه حسابداری

۱-۲) بیان مسأله

نسبت سودآوری به عنوان ابزاری جهت سنجش اثربخشي مديريت، همواره مورد استفاده­ی سرمايه­گذاران، مديران و تحليل­گران مالی بوده است، که نشان از اهمیت آن دارد. از همین­رو، شناسایی عوامل مرتبط با قدرت سودآوري، فروش و اعتبار هر شرکت، می­تواند درصد پیشرفت بیشتري را در میزان دستیابی به بازده غیرعادی براي هر شرکتی، فراهم آورد و همین­طور بالعکس، باعث از بین رفتن منابع شرکت گردد.

مشكل اصلي اين است كه در تحقیقات گذشته، ارتباط عواملی چون: ریسک بازار، میزان سرمایه­گذاری در دارایی­های ثابت، عوامل درونی را با نسبت سودآوری می­سنجیدند. احتمال بروز خطا در عوامل یاد شده­ی بالا، دلیلی بر کنکاش جهت دستیابی به راهی است که کمتر دستخوش تحریف یا نادیده گرفتن قرار گیرد. از طرف دیگر با تشخیص عوامل مرتبط با سودآوری که در این تحقیق به آن ها پرداخته­ایم، می­توان به تاثیر استراتژی­های مختلف هر مدیر در کوتاه­مدت و بلند مدت پی برد. اين استراتژي ها در زمان لازم توسط مديران مانند فنر رها شده، انعطاف بالقوه اي را در شرايط مختلف به بار مي آورند.

از طرف ديگر با شناسايي و انجام هزينه هاي لازم كه در نهايت منجر به سودآوري براي شركت
مي گردند، مي توان سطح انعطاف را براي هر شركت در مواجهه با شرايط نامطلوب بازار، در حد بالايي قرار داد. در اين تحقيق، منظور از هزينه هاي لازم براي سودآوري و هزينه هاي ورودي عبارتست از:

دوره گردش كالا، متوسط دوره وصول مطالبات، ميانگين صنعت، دفعات واريز بستانكاران و هزينه هاي اداري، توزيع و فروش، كه از آن ها نه بعنوان هزينه، بلكه فعاليت هايي كه منجر به سودآوري مي گردند ياد مي شود.

بنابراين در اين تحقيق ما بدنبال پاسخ به اين سوال هستيم:

«چه رابطه اي بين هزينه هاي ورودي و نسبت سودآوري در شركت هاي منتخب پذيرفته شده در بورس وجود دارد؟»

۱-۳) اهمیت و ضرورت انجام تحقيق

  • این پژوهش از آنجایی که با در نظر گرفتن نسبت هاي دوره گردش كالا، متوسط دوره وصول مطالبات، دفعات واريز بستانكاران، مقايسه ميانگين صنعت و در آخر هم نسبت SGAE/SALES، میزان رابطه آن ها را با نسبت سودآوری خواهد سنجيد، تحقیق جدیدی محسوب می شود. در تحقیقات گذشته ارتباط سودآوری را با دارایی ها و میزان سرمایه گذاری ها و سود هر سهم، مورد ارزیابی قرار می دادند.
  • در تحقیقات گذشته از داده های قابل تحریف برای مدت طولانی، استفاده شده که البته با توجه به نوسانات شدید و تحریم های سال جاری، استفاده از این داده ها قابل توجیه است اما از آنجایی که برخی از تحقیقات انجام شده بعنوان پیشنهاد برای تحقیقات آتی ،تکرار همان تحقیق با استفاده از داده های اشاره شده در این تحقیق را توصیه کرده و مهمتر از آن با توجه به اینکه طی چند ماه اخیر (سال جاری)، شاهد نوسانات بسیار شدیدبوده ایم، اهمیت تحقیق از این نظر قابل توجیه است تا به ارزیابی رابطه هزينه هاي ورودي شرکت با نسبت سودآوری آن بپردازیم.
  • تحقیقات گذشته چون به ارتباط نسبت سودآوری با نسبت های مالی، میزان سرمایه گذاری و غیره
    می پرداختند، و از اطلاعات خارجی، در تحلیل داده ها استفاده کرده اند، اطلاعاتشان غیرواقعی تلقی و تفاوت آن ها با واقعیت دلیلی بر عدم کاربرد آن ها و حمایت از سوی سازمان های ذینفع است.
  • برنامه سیاست مداران در سوق دادن سرمایه های افراد به بازار سرمایه و حمایت از تولید داخلی، ارزیابی رابطه بین عوامل تاثیر گذار و نسبت رشد را با نسبت سودآوری، تاکید و مورد استفاده قرار می دهند.

 

  • دلیل نهایی اهمیت موضوع تحقیق:

این است که می­تواند مبنایی مولد برای در نظر گرفتن شاخص­های تبلیغ، شبکه­های وصول طلب و واريز بدهي و ميانگين صنعت در تحلیل سودآوری قرار گرفته و مورد حمایت تحلیل­گران بازار سرمایه واقع گردد. هم­چنین مديران با استفاده از اين عوامل و شاخص­ها قادر خواهند بود عوامل مهم در عمليات اجرايي را تعيين كنند.

۱-۴) اهداف مشخص تحقيق

الف ـ هدف اصلی

تعیین رابطه بین هزينه­هاي ورودي  و نسبت سودآوري در شرکت­های قلمرو تحقیق.

ب ـ اهداف فرعي

  1. تعیین رابطه بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري در شرکت­های قلمرو تحقیق.
  2. تعیین رابطه بین متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري در شرکت­های قلمرو تحقیق.
  3. تعیین رابطه بین دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري در شرکت­های قلمرو تحقیق.
  4. تعیین رابطه بین ميانگين صنعت و نسبت سودآوري در شرکت­های قلمرو تحقیق.
  5. تعیین رابطه بین «SGAE/SALES» و نسبت سودآوري در شرکت­های قلمرو تحقیق.

۱-۵) سوالات تحقيق

الف ـ سوال اصلی

چه رابطه­ای بین هزينه­هاي ورودي و نسبت سودآوري درشرکت­های قلمرو تحقیق وجود دارد؟

ب ـ سوالات فرعی

  1. چه رابطه­اي بين دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوری وجود دارد؟
  2. چه رابطه­اي بین متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري وجود دارد؟
  3. چه رابطه­ای بين دفعات واريز بستانكاران ونسبت سودآوري وجود دارد؟
  4. چه رابطه­ای بين ميانگين صنعت و نسبت سودآوري وجود دارد؟
  5. چه رابطه­ای بين «SGAE/SALES» و نسبت سودآوري وجود دارد؟

 

۱-۶) فرضيه‏هاي تحقیق

الف ـ فرضیه اصلی

بین هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد.

ب ـ فرضيات فرعي

  1. بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوری شرکت رابطه برقرار است.
  2. بين متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري شركت ها ، ارتباطی وجود ندارد.
  3. بین میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري شرکت ها رابطه وجود دارد.
  4. ميانگين صنعت هر شركت با نسبت سودآوري آن در ارتباط است.
  5. بين نسبت «SGAE/SALES» با نسبت سودآوري شركت­ها،‌ رابطه وجود دارد.

 

۱-۷) قلمرو تحقيق

قلمرو موضوعی تحقيق، ارزيابي رابطه بين هزينه هاي ورودي و نسبت سودآوري در شرکت های منتخب پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.

 قلمرو مکانی تحقیق، شرکت های منتخب پذیرفته شده در بازار بورس اوراق بهادار تهران است.

قلمرو زمانی تحقيق، اين پژوهش یک دوره ۵ ساله بین سال های ۹۰ تا ۸۶ را شامل مي شود.

 

۱-۸) روش انجام تحقيق

ازجهت هدف، این تحقیق از نوع کاربردی است. این نوع تحقیق ها از آن جهت که می تواند مورد استفاده سازمان بورس اوراق بهادار، تحليل‌گران مالي و كارگزاران بورس، مديران مالي شركت ها، دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي و پژوهشگران، سازمان حسابرسي قرار گیرد، کاربردی است.

ازجهت روش استنتاج، این تحقیق از نوع توصیفی– تحلیلی می باشد. پژوهش توصيفي آنچه را که هست بدون دخل و تصرف توصيف و تفسير مي‌کند. اين نوع از پژوهش شامل جمع‌آوري اطلاعات به منظور آزمون فرضيه يا پاسخ به سوالات مربوط به وضعيت فعلي موضوع مورد مطالعه مي‌باشد.

ازجهت نوع طرح تحقیق، تحقیق حاضر از نوع تحقیقات پس رويدادي[۱] است. در اين نوع تحقیق‌ها، هدف بررسی روابط موجود بین متغیرها است و داده‌ها از محيطي كه به گونه‌اي طبيعي وجود داشته‌اند و يا از وقايع گذشته كه بدون دخالت مستقيم پژوهشگر رخ داده است، جمع‌آوري و تجزيه و تحليل‌ مي‌شود.

۱-۹) تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی

شاخص­های موثر:  شاخص­های موثر، عواملي هستند که به­وسيله شركت­ها قابل كنترل هستند و اين عوامل را در سه سطح شركت، صنعت و محيط بيان  مي­كند (رحمان سرشت، ۱۳۸۷) .

برای تعیین میزان اثرات این شاخص­ها بر سودآوری هر شرکت، بدون شک تعیین این عوامل از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود،که برای تعیین آن­ها، از برخی نسبت­های مالی، استفاده خواهد شد.

نسبت سودآوری: عملکرد کلی شرکت و کارآیی مدیریت را در تحصیل سود مناسب، مورد سنجش قرار می­دهند.

نسبت مقايسه ميانگين صنعت: اين نسبت فروش شركت را به­عنوان درآمد ناخالص (حاشيه سود ناخالص) در نظر مي­گيرد.

دفعات گردش موجودی كالا: در شرکت­ها، هر محصول در واقع یعنی: مواد اولیه، مواد در جریان ساخت و مواد ساخته شده. با استفاده از این نسبت گردش محصولات شرکت تعیین می­شود یعنی، هر چند وقت یک­بار انبار محصولات پر و خالی می­شود. در این نسبت مالی، متوسط موجودی عبارتست از: میانگین ابتدا و انتهای دوره (اکبری، فضل­اله،۱۳۸۵) .

اثر سطح موجودي از منظر بهاي تمام شده بيان مي­شود (لاهی[۲]، ۲۰۱۲) .

نسبت سودآوری: مقداری است عددی که از طریق تقسیم سود خالص بر فروش کل، مندرج در صورت­های مالی حسابرسی شده محاسبه میشود .

ميانگين صنعت‌: اين شاخص به صورت نسبت بيان مي­شود:

هزينه­هاي ورودي: در واقع در ادبيات مالي اين مسئله به وضوح مطرح است، كه به ازاي هر درآمدي ناگزير به انجام هزينه­ايم. اين هزينه­ها براي حمايت توليد و فروشِ نتايج خط توليد، ‌بهاي توليدات، وصول مطالبات، واريز بدهي­ها و موقعيت شركت ( ميانگين صنعت) رخ مي­دهند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

۲-۱) مقدمه

 

صورت­های مالی یکی از منابع نیرومندی است که از طریق آن انتظار می­رود که وضعیت عملکرد شرکت­های ارزیابی گردد. در حقیقت عملکرد یک بنگاه اقتصادی باید در صورت­های مالی افشاء شود و هدف از آن ارضای نیازهای استفاده کنندگان(سهامداران، سرمایه­گذاران، امتیازدهندگان و …) می­باشد. سرمایه­گذاران در مورد تصمیم­گیری برای خرید سهام به­طور معمول از الگوهای متعددی استفاده می­کنند که از جمله عمده­ترین این الگوها می­توان به استفاده از روش­های ۱٫ تجزیه و تحلیل بنیادی شامل بررسی وضعیت شرکت مورد نظر از لحاظ وضعیت صورت­های مالی، نسبت­های مالی، مالکیت شرکت، بررسی فروش و تقاضا و … ۲٫ تئوری مدرن پورتفولیو شامل انتخاب اوراق بهادار مختلف جهت کاهش ریسک سرمایه­گذاری و افزایش بازده و… ۳٫ تجزیه و تحلیل تکنیکی شامل مطالعه رفتار و حرکات قیمت و حجم سهام در گذشته و تعیین قیمت و روند آینده سهم اشاره نمود. در این فصل به بررسی مبانی نظری در خصوص متغیر مستقل و متغیر وابسته تحقیق پرداخته خواهد شد.

۲-۲) تاریخچه مختصری از بورس  در جهان

واژه بورس از نام خانوادگی شخصی به نام وارند بورس گرفته شده که در اوایل سده پانزدهم در شهر بروژ بلژیک زندگی می­کرد و صراف­های شهر در برابر خانه او گرد هم می­آمدند و به داد و ستد کالا می­پرداختند. بعدها  نام او به مکان­هایی اطلاق شد که محل داد و ستد پول، کالا و اسناد مالی وتجاری بوده است. نخستین مرکز معتبر بورس اوراق بهادار جهان، سال۱۶۱۱ میلادی در شهرآمستردام هلند تاسیس شد و کمپانی معروف هند شرقی سهام خود را در آن بورس عرضه کرد. که با افزایش  معاملات سهام، کشورهای اروپایی نظیر آلمان، انگلستان، سوئیس، قوانین و مقررات ناظر بر معاملات سهام و ضمانت­های اجرایی لازم برای آن را وضع کردند تا هر گونه تقلب و پایمال شدن حقوق صاحبان سهام جلوگیری شود( بورس اوراق بهادار).

۲-۳) تاریخچه مختصری از بورس ایران

بورس اوراق بهادار تهران در بهمن ماه سال ۱۳۴۶ بر پایه مصوب اردیبهشت  ماه ۱۳۴۵ تأسیس شد. دوران فعالیت بورس اوراق بهادار را می­توان به چهار دوره تقسیم کرد: دوره نخست(۱۳۵۷-۱۳۴۶)، دوره دوم(۱۳۶۷-۱۳۵۸)، دوره سوم(۱۳۸۳-۱۳۶۸) و دوره چهارم(۱۳۸۴ تاکنون).

۲-۳-۱) دوره نخست(۱۳۵۷-۱۳۴۶)

بورس اوراق بهادار از پانزدهم سال ۱۳۴۶ فعالیت خود را با انجام چند معامله بر روی سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی آغاز کرد. در پی آن شرکت نفت پارس، اوراق قرضه دولتی، اسناد خزانه، اوراق قرضه سازمان گسترش مالکیت صنعتی و اوراق قرضه عباس­آباد به بورس تهران راه یافتند. طی ۱۱ سال فعالیت بورس تا پیش از انقلاب اسلامی در ایران، تعداد شرکت­ها و بانک­ها و شرکت­های بیمه پذیرفته شده از ۶ بنگاه اقتصادی با ۲٫۶ میلیارد ریال سرمایه در سال ۱۳۴۶ به ۱۰۵ بنگاه با بیش از۲۳۰ میلیارد ریال در سال ۱۳۵۷ افزایش یافت. هم­چنین ارزش مبادلات در بورس از۱۵ میلیون ریال در سال۱۳۴۶ به بیش از ۳۴ میلیارد ریال طی سال ۱۳۵۷ افزایش یافت.

۲-۳-۲) دوره دوم (۱۳۶۷- ۱۳۵۸)

در سال‌هاي پس از انقلاب اسلامي و تا پيش از نخستين برنامه پنج ساله توسعه اقتصادي، دگرگوني‌هاي چشمگيري در اقتصاد ملي پديد آمد كه بورس اوراق بهادار تهران را نيز در برگرفت. نخستين رويداد، تصويب لايحه قانون اداره امور بانك‌ها در تاريخ ۱۷/۳/۱۳۵۸ توسط شوراي انقلاب بود كه به موجب آن بانك‌هاي تجاري و تخصصي كشور در چارچوب ۹ بانك شامل ۶ بانك تجاري و۳ بانك تخصصي ادغام و ملي شدند. چندي بعد و در پي آن شركت‌هاي بيمه نيز در يكديگر ادغام شده و به مالكيت دولتي درآمدند و هم­چنين تصويب قانون حفاظت و توسعه صنايع ايران در تيرماه سال ۱۳۵۸ باعث شد تعداد زيادي از بنگاه‌هاي اقتصادي پذيرفته شده در بورس از آن خارج شوند، به‌گونه‌اي كه تعداد آن­ها از ۱۰۵ شركت در سال ۱۳۵۷ به ۵۶ شركت در پايان سال ۱۳۶۷ كاهش يافت.

حجم معاملات سهام در اين دوره از ۲/۳۴ ميليارد ريال در سال ۱۳۵۷ به ۹/۹ ميليارد ريال در سال ۱۳۶۷ کاهش يافت و ميانگين نسبت حجم معاملات سهام به GDP به کمترين ميزان در دوران فعاليت بورس رسيد که از مهم­ترين دلايل آن شرايط جنگي و روشن نبودن خطوط کلي اقتصاد کشور بود.

۲-۳-۳) دوره سوم(۱۳۸۳-۱۳۶۸)

با پايان يافتن جنگ، در چارچوب برنامه پنج ساله اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران تجديد فعاليت بورس اوراق بهادار تهران به‌عنوان زمينه‌اي براي اجراي سياست‌هاي خصوصي‌سازي مورد توجه قرار گرفت. گرايش سياست‌گذاري‌هاي كلان اقتصادي به استفاده از ساز و كار بورس، افزايش چشمگير شمار شركت‌هاي پذيرفته شده و افزايش حجم فعاليت بورس تهران را در بر داشت، به‌گونه‌اي که حجم معاملات از ۹/۹ ميليارد ريال سال ۱۳۶۷ به ۱۰۴٫۲۰۲ ميليارد ريال در پايان سال ۱۳۸۳ رسيد و تعداد بنگاه‌هاي اقتصادي پذيرفته شده در بورس تهران از ۵۶ شركت به ۴۲۲ شركت افزايش يافت.

 

۲-۳-۴) دوره چهارم (از سال ۱۳۸۴ تاکنون)

 در سال ۱۳۸۴، نماگرهاي مختلف فعاليت بورس اوراق بهادار در ادامه روند حرکتي نيمه دوم سال ۱۳۸۳، هم­چنان تحت تأثير رويدادهاي مختلف داخلي و خارجي و افزايش بي‌رويه شاخص‌ها در سال‌هاي قبل، از روندي کاهشي برخوردار بودند و اين روند، به جز دوره کوتاهي در آذرماه تا پايان سال قابل ملاحظه بود. به‌‌ هرحال از آذرماه سال ۱۳۸۴، سياست‌ها و تلاش دولت و سازمان بورس باعث کند شدن سرعت روند کاهشي معيارهاي فعاليت بورس شد. درحالي‌که شاخص کل در پايان سال ۱۳۸۴ به ۹٫۴۵۹ واحد رسيده بود، طي سال ۱۳۸۵ از مرز ۱۰٫۰۰۰ واحد عبور کرد و در نهايت در پايان سال مذکور ۹٫۸۲۱ واحد را تجربه کرد. هم­چنين کاهش چشمگير معاملات سهام در سال ۱۳۸۴، با توجه به اقدامات مؤثر فوق‌الذکر در سال ۱۳۸۵ به تعادل نسبي رسيد، به نحوي که ارزش معاملات سهام و حق تقدم در سال ۱۳۸۴ در حدود ۵۶٫۵۲۹ ميليارد ريال و در سال ۱۳۸۵ معادل ۵۵٫۶۴۵ ميليارد ريال ارزيابي شد.

تعداد شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار از ۴۲۲ شرکت در پايان سال ۱۳۸۳ به ۴۳۵ شرکت در پايان سال ۱۳۸۵ افزايش يافت.

از جمله رويدادهاي اساسي اين دوره عبارتند از:

 

۲-۴) تعریف بورس

بورس اوراق بهادار به معنی بازار متشکل و رسمی سرمایه است که در آن سهام شرکت­ها یا اوراق دولتی تحت ضوابط و مقررات خاصی مورد معامله قرار می­گیرد (خواجه و فیضی،۱۳۸۶، ۱۸۳). بورس اوراق بهادار محل جمع­آوری نقدینگی موجود یا پس­اندازهای راکد برای سرمایه­گذاری در پروژه­های بلندمدت است. سرمایه­گذاری تعاریف متفاوتی را در خود جای داده است و در معنای اقتصادی آن عبارت است از مخارجی که صرف افزایش یا ذخیره سرمایه می­گردد. اما مفهوم فراگیر آن در بازار اوراق بهادار به صورت زیر آمده است:

((سرمایه­گذاری تصمیم است که بر اساس آن سرمایه­گذار مصرف کنونی خود را در ازای به­دست آوردن مصرف بیش­تر در آینده به تأخیر می­اندازد)).

سرمایه­گذار با خرید یک ورقه اوراق بهادار ریسک می­پذیرد و بازده به­دست می­آورد. پس می­توان چنین اذعان نمود که مهم­ترین عوامل مؤثر در تصمیم­گیری برای خرید اوراق بهادار بازده و ریسک در مقایسه با سایر فرصت­های تصمیم­گیری برای خرید اوراق بهادار بازده و ریسک آن در مقایسه با سایر فرصت­های سرمایه­گذاری است. یک سرمایه­گذار منطقی از میان اوراق بهادار، اوراقی را انتخاب می­کند که در صورت داشتن ریسک مساوی، سود بیش­تری داشته باشد و یا در صورت داشتن بازده­های مساوی، اوراقی را انتخاب می­کند که ریسک کمتری را دارا باشد.

از مهم­ترین نکاتی که یک سرمایه­گذار باید در انتخاب یک ورقه سهم مد نظر قرار دهد. می­توان به مواردی هم­چون قابلیت نقدینگی، تعداد سهام در دست عموم، ترکیب سهامداران، سودآوری، ثبات نسبی سودآوری، نسبت سود تقسیمی هر سهم، ارزش ویژه هر سهم، ساختار مالی شرکت و صنعت مربوطه، اقتصاد کلان و  عوامل سیاسی و اجتماعی اشاره نمود (همان منبع).

مهم­ترین مفاهیم در تصمیم­گیری در سرمایه­گذاری، ریسک و بازده می­باشد. هر سهم یا پرتفویی از سهام، اگر در فاصله خاصی از زمان خریداری، نگهداری و فروخته شود،بازده خاصی نیز نصیب دارنده­ی آن می­نماید. این بازدهی شامل تغییر قیمت و منافع حاصل از مالکیت است.

اصطلاح نرخ بازده یا نرخ عایدی، برای توصیف نرخ افزایش یا کاهش سرمایه­گذاری در طول دوره­ی نگهداری دارایی به­کار می­رود. اختلاف بین پیش­بینی و واقعیت که ممکن است ناشی از تغییر و تحولات غیر قابل پیش­بینی باشد، عدم اطمینان در بازده سهام را می­رساند. به دیگر سخن هرگاه رویدادهای آتی به­طور کامل قابل پیش­بینی نباشند و برخی از رویدادها به رویدادهای دیگری ترجیح داده شوند، می­گوییم که ریسک وجود دارد. وجود ریسک بدان معنی است که برای پیش­بینی آینده، بیش از یک نتیجه وجود دارد و هیچ یک از نتایج قطعی نیست

 

.

۲-۵) موجودی مواد و کالا

موجودی مواد و کالا بخش عمده­ای از دارایی­های اکثر واحد های تجاری را تشکیل می­دهد. بنابراین ارزشیابی و انعکاس موجودی مواد و کالا اثر با اهمیتی در تعیین و ارائه وضعیت مالی و عملکرد مالی واحدهای تجاری دارد.

موجودی مواد و کالا به دارایی­هایی اتلاق می­شود که:

  1. برای فروش در روال عادی عملیات واحد تجاری، نگهداری گردند.
  2. به­منظور ساخت محصول و ارائه خدمت، خریداری و نگهداری می­شود.
  3. به­منظور ساخت محصول و ارائه خدمت، در فرآیند قرار بگیرد.
  4. ماهیت مصرفی دارد و به­طور غیر مسقیم در جهت فعالیت واحد تجاری مصرف می­شود.

۲-۶) ارزشیابی موجودی کالا

موجودی­های جنسی بخش مهمی از دارایی اکثر واحدهای تجاری را تشکیل می­دهند، بنابراین نحوه ارزشیابی و انعکاس آن­ها در صورت­های مالی تأثیر بسزایی در تعیین وضعیت مالی و نتایج عملیات واحد تجاری دارد.

موجودی­ها از نقطه­نظر طبقه­بندی حسابداری، دارایی­هایی هستند که در یک مقطع زمانی خاص به شکل کالاهایی در مالکیت واحد تجاری است و به منظور فروش در آینده یا استفاده در تولید نگهداری و در صورت­های مالی تحت سرفصل دارایی جاری نشان داده می­شوند. در اکثر واحدهای واحدهای تجاری، موجودی­ها، بخش قابل ملاحظه­ای از دارايي­های جاری و حتی کل دارايي­ها را تشکیل می­دهند. به­علاوه موجودی­ها به این دلیل که به طور دائم مصرف و جایگزین می­گردند به­عنوان یک دارايي فعال، پویا و با گردش بسیار محسوب می­شوند. با توجه به اهمیت این نوع دارایی، ارزش­گذاری آن از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. موجودی­ها شامل کالاهای تجاری، مواد خام، ملزومات، کار در جریان و کالای ساخته شده­اند (علوی، ۱۳۷۳، ۸۱).

اصلی­ترین اهداف حسابداری موجودی­ها، عبارت­اند از: کوشش در جهت تطابق هزینه­ها و درآمدهای مربوط به منظور محاسبه سود خالص و هم­چنین تعیین ارزش موجودی کالای واحد تجاری برای انتقال به دوره­های آتی در چارچوب حسابداری سنتی و ارائه اطلاعاتی به­منظور کمک به سرمایه­گذاران و بستانکاران و سایر استفاده­کنندگان بالفعل و بالقوه در پیش­بینی جریان­های نقدی آتی واحد تجاری.

هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی[۳] در بیانیه ۳۳ اعلام می­دارد که: هدف اصلی در انتخاب روش مناسب برای ارزشگذاری موجودی­ها، قبول روشی است در شرایط موجود، سود دوره مالی را به بهترین نحو ممکن منعکس سازد.

یکی از بهترین تئوری­های حسابداری، یافتن راه­هایی است که از طریق آن بتوان موجودی­ها را بهتر اندازه­گیری کرد و اطلاعات مناسبتری در صورت­های مالی ارائه کرد، تا بتوان از آن­ها به عنوان مبنایی صحیح جهت تصمیم­گیری اقتصادی استفاده نمود.

 

۲-۶-۱) صورت­های مالی برای مقاصد عمومی[۴]

صورت­های مالی به­منظور کمک به طیف وسیعی از اشخاص ذینفع که از آن­ها در امور تحلیلی و  پیش­بینی­ها یاری می­جویند و هم­چنین جهت ارزیابی عملکرد وضعیت مالی واحد تجاری تهیه می­شوند. یعنی کسانی که می­خواهند از دورنمای واحد تجاری از لحاظ سودآوری، رشد و توان مالی آگاه شوند. سرمایه­گذاران به رقم کلی سود خالص به­عنوان معیاری از عملکرد و هم­چنین تداوم فعالیت توجه دارند و این روش در مقایسه با ارزیابی یکایک دارايي­ها روش بهتری می­دانند. در اینجا تأکید بر صورت­های مالی برای مقاصد عمومی است و تا زمانی که هدف، تهیه این­گونه صورت­های مالی است، تلاش برای دستیابی به یک روش مناسب جهت اندازه­گیری موجودی­ها به منظور پاسخگویی به نیاز استفاده­کنندگان  موجودی­ها به منظور پاسخگویی به نیازهای استفاده­کنندگان مذکور، اجتناب­ناپذیر است.

حسابداری سه راه اساسی برای مواجهه با این موضوع مطرح کرده­اند:

  1. راه اول: گزینش بهترین روشی که در آن تعبیر و تفسیر کمتر دخالت داشته باشد. البته با این عمل پیچیده نباید بیش از اندازه سهل و آسان برخورد شود، زیرا احتمال دارد خواسته­ه و توقعاتی را که از افشاء کامل انتظار می­رود، جوابگو نباشد.
  2. راه دوم: بخاطر روش­های اندازه­گیری گوناگونی که برای مقاصد مختلف وجود دارد، هیچ­یک از صورت­های مالی جدای از یادداشت­های پیوست نمی­تواند هدف­های گزارشگری اساسی را برآورد کند. نیازهای اطلاعاتی گوناگونی که برای مقاصد مختلف وجود دارد، هیچیک از صورت­های مالی جدای از یادداشت­های پیوست نمی­تواند هدف­های گزارشگری اساسی را برآورده کند. نیازهای اطلاعاتی گوناگونی ممکن است توسط صورت­های مالی چندگانه برآورده شود، زیرا این صورت­حساب­های چندگانه[۵] برآورده شود، زیرا این صورت حساب­ها بین مبانی مختلف اندازه­گیری تمایز قائل شده و به وضوح، دقت و عینیت اندازه­گیری­های ارائه شده را درجه­بندی می­کند (همان منبع).

دو تن از اعضای کمیته استانداردها و مفاهیم AAA متز[۶] و زلاتکویچ[۷] طرفدار روش حسابداری چندگانه هستند. آن­ها به این نتیجه رسیدند که صورت­های مالی برای مقاصد عمومی، که استفاده­کنندگان آن را با هدف­های مختلف مورد مطالعه قرار می­دهند، باید به وضوح نشان­دهند­ه­ی انواع روش­های اندازه­گیری موجودی، به­منظور فرآهم نمودن شرایط افشای کامل باشد.

  1. راه سوم: بکارگیری یک سری صورت­های مالی مجزا (منفرد)[۸] برای مقاصد مختلف که همراه با تفسیر و افشای کامل نیز باشد.

فیومن[۹]، هیپ­ورث[۱۰]، هورنگرن[۱۱] و ویکسون[۱۲]، چهار نفر از اعضای کمیته فوق­الذکر که با شیوه صورت­حساب منفرد موافق بودند، ترجیح می­دادند که یک صورتحساب همه منظور در پاسخ به نیازهای اطلاعاتی موجود، تهیه شود تا این­که یک سری صورت­حساب با مخارج اضافی در پاسخ به یک تقاضای نامشخص تهیه گردد. هم­چنین آن­ها عقیده دارند که روش صورت­حساب چندگانه بیش از منابع احتمالی­اش منجر به افزایش آشفتگی و از بین رفتن اعتماد عمومی می­شود. علاوه بر این معتقدند که می­توان حداقل دو روش اندازه­گیری را در یک سری صورت­حساب واحد منفرد گنجاند.

 

 

 

۲-۷) مبانی ارزیابی موجودی­ها

روش­های متعددی برای اندازه­گیری ارزش موجودی­ها وجود دارد که ضرورت­های تئوریک را برآورده می­سازد. اندازه­گیری موجودی­ها باید هم­میزان خدمات بالقوه مورد انتظار(مطلوبیت اقتصادی) و هم تصویری که صورت سود و زیان و ترازنامه را به نحوی سودمند منعکس سازد، را ارائه کند. اندازه­گیری موجودی­ها که منعکس­کننده­ی خالص وجوه مورد انتظار دریافتی در آینده است، می­تواند برای پیش­بینی جریان­های نقدی آتی مورد استفاده قرار گیرد. اگر رقم دارایی­ها نشان دهنده­ی ارزش­های فعلی جریان­های ورودی نقد مورد انتظار در آینده باشد، ایده­آل است. اندازه­گیری ارزش­های قابل قبول برای موجودی­ها و بهای تمام شده کالای فروش رفته با دو مسأله مرتبط است:

  1. بهای تمام شده یک واحد موجودی، که در واقع تعیین بهای تمام شده مناسب برای ارزشگذاری اقلام موجودی­ها است.

مبانی اصلی ارزش­یابی موجودی­ها عبارتند از:

  • بهای تمام شده
  • انحراف از مبنای بهای تمام شده، شامل: اقل بهای تمام شده یا قیمت بازار، ارزش جایگزینی یا ارزش بازار و خالص ارزش بازیافتنی
  1. جریان گردش موجودی­ها که در واقع انتخاب یکی از روش­های مربوط به جریان گردش موجودی­ها است.

روش­های اصلی جریان گردش موجودی­ها عبارت­اند از:

  • روش اولین صادره از اولین وارده: در این روش فرض می­شود جریان هزینه مبتنی بر این است که قدیمی­ترین کالاهای موجود، قبل از سایر کالاها به فروش رفته یا به مصرف می­رسد. استفاده از این روش باعث می­شود تا بهای تمام شده موجودی­های کالا به ارزش­های جاری بازار که برای جایگزینی موجودی­های کالا نیز برای بازپرداخت می­شود نزدیکتر شود، روش اولین صادره از اولین وارده را می­توان بدون پیچیدگی هم در سیستم ادواری و هم در سیستم ثبت دائمی موجودی­های کالا به­کار گرفت (نظری، نشریه ۸۰).
  • روش اولین صادره از آخرین وارده: در این روش، فرض می­شود جریان هزینه به گونه­ای است که جدیدترین کالاهای خریداری شده قبل از سایرین به فروش رفته یا باه مصرف می­رسد. بنابراین آخرین مخارج رابطه بسیار نزدیکی با درآمدهای جاری دارند و اعمال روش اولین صادره از آخرین وارده باعث تطابق مناسب هزینه با درآمد می­شود، ولی در این روش موجودی کالا در ترازنامه به قدیمی­ترین قیمت­ها ارائه می­شود. ولی در این روش، موجودی­های کالا در ترازنامه به قدیمی­ترین قیمت­ها ارائه می­شود (همان منبع).
  • روش قیمت میانگین: روش قیمت میانگین بر این مفهوم است که بهای تمام شده موجودی­ها در پایان دوره و بهای تمام شده کالاهای فروش رفته طی دوره باید تا حد زیادی معرف مخارج واقع شده طی دوره باشد. مفهوم قیمت میانگین به سیستم مورد استفاده برای ثبت موجودی­های کالا، یعنی ادواری و دائمی بستگی دارد.
  • روش شناسایی ویژه: این روش هرگونه موجودی کالا را به عنوان مقادیر باقیمانده از خریدهای خاص شناسایی کرده و بهای تمام شده هر یک از اقلام را طبق صورت­حساب­های مربوط به­طور جداگانه تعیین می­کند. این روش در مواردی که بتوان خریدهای مختلف را به­طور عینی از یکدیگر تفکیک کرد استفاده می­شود. از طرف دیگر، این روش مناسب آن نوع واحدهای تجاری است که تعداد معدودی کالاهای گران قیمت جهت فروش در اختیار دارند، یکی از عمده­ترین معایب این روش، امکان تحریف سود می­باشد، زیرا مدیریت قادر خواهد بود با انتخاب قیمت­های مورد نظر  خود جهت محاسبه بهای تمام شده کالاهای فروش رفته، نوسانات با اهمیتی را در سود ایجاد می­کند (علوی، ۱۳۷۳، ۸۵).

 

۲-۸) گردش موجودی کالا

موجودی کالا یکی از اقلام دارایی­های جاری است که خصوصیات دارایی­های جاری مانند قدرت نقدینگی را دارند، یعنی می­توان آن­ها را به پول نقد تبدیل کرد، به فروش رسانید یا در مدت یک­سال آن را به صورت پول نقد درآورد. گردش کالا، نقدینگی موجودی کالا، با تعداد دفعات جایگزین متوسط موجودی کالای طی دوره مالی اندازه­گیری می­شود. گردش کالا ممکن است از تقسیم بهای­تمام­شده کالای فروش رفته بر متوسط موجودی به­دست آید. متوسط موجودی کالا نیز با جمع کردن موجودی اول دوره مالی و موجودی آخر دوره مالی و تقسیم آن­ها بر عدد ۲ به­دست می­آید. بالا بودن نسبت گردش موجودی کالا، معمولا مطلوب است زیرا هر بار که کالا به فروش می­رسد معمولا سود زیادی نیز تحصیل می­شود. هر چند در صورتی­که نسبت گردش کالا بسیار بالا باشد به معنای این است که موجودی کالای کافی نگهداری نمی­گردد و احتمال دارد که مقداری از فروش به سبب فقدان موجودی کالا از دست برود. بالعکس، نسبت گردش کالای پایین به معنای کالای بیش از حد لازم در انبار نگهداری کردن است که یک منبع غیر مولد محسوب می­گردد. بالا یا پایین بودن نسبت گردش موجودی کالا، به نوع اشتغال واحد تجاری بستگی دارد. این نسبت­ها در مورد کالاهای گوناگون بطور فاحش تغییر می­کند. به منظور ترغیب مشتریان به خرید کالاهای فاسد شدنی، معمولا حاشیه سودی در سطح حداقل منظور می­گردد (شباهنگ، رضا، نشریه ۸۱، صص۲۷۲-۲۷۱).

۲-۹) دوره گردش موجودی­ها[۱۳]

در حال حاضر اقتصاد جدید به­طور قابل ملاحظه­ای صنعتی شده است. مشکلات تأمین مالی و ملاحظات سرمایه در گردش باعث شده است که شرکت­ها از طریق اعمال کنترل مناسب دیدگاه جدیدی نسبت به موجودی­های خود داشته باشند. گزارش­ها و تحلیل­های اماری به روشنی بیان­گر این است که داشتن سطحی بهینه از موجودی­ها و اعمال کنترل­های مناسب بر موجودی­ها از طریق، کاهش هزینه سرمایه­گذاری در موجودی­ها و هم­چنین کاهش هزینه نگهداری موجودی­ها امکان­پذیر می­باشد. از این رو عرضه و تحویل به­موقع کالاها به مشتریان و هم­چنین کاهش هزینه نگهداری و سرمایه­گذاری در موجودی­ها یکی از چالش­های مهم مدیران می­باشد که این امر از طریق اقدامات مناسب می­تواند مرتفع شود (کوماردوتا، ۲۰۰۷).

به­طور کلی دوره گردش موجودی­ها بیانگر مدت زمانی است که طول می­کشد تا کالا فروخته شود. معمولاً کالا را مترادف موجودی جنسی به­کار می­بریم و به این تعبیر مواد اولیه، کالای در جریان ساخت و کالای ساخته شده می­شود و ملزومات تولید را هم در بر می­گیرد. از طرف دیگر، نگهداری موجودی کالا به منظور جبران نوسانات تحویل کالا و جلوگیری از اتمام بی­موقع آن انجام می­گردد. دفعات کم گردش کالا، به معنی سرمایه­گذاری نسبتاً زیادی در موجودی کالا است (در مقایسه با مبلغ فروش). نگهداری کالا بیش از سطح لازم، باعث حبس منابع مالی در موارد غیر مولد خواهد شد. از طرف دیگر، چنانچه دفعات گردش کالا خیلی زیاد باشد، به معنای آن است که موجودی کالا در سطح نسبتاً کم و غیر کافی نگه داشته می­شود و می­تواند به طور مکرر موجب اتمام موجودی و از دست دادن مشتریان بشود. هدف واحد انتفاعی قاعدتاً باید این باشد که سطح موجودی کالا را در حد مطلوب نگه دارد که نه باعث به­کارگیری منابع مالی در موارد غیر مولد و نه باعث از دست دادن مشتریان شود. هم­چنین، نتایج تحقیقات انجام شده در این زمینه نشان دهنده این است که بین دوره گردش موجودی­ها و سودآوری شرکت­ها رابطه معکوس معنی­داری وجود دارد و مدیران شرکت­ها می­توانند با کاهش دوره گردش موجودی­ها در حد مطلوب سودآوری شرکت را افزایش دهند.

دوره گردش موجودی­ها مدت زمانی را نشان می­دهد که طول می­کشد تا کالاها فروخته شود. جهت محاسبه این متغیر از متوسط موجودی کالای اول دوره و آخر دوره و بهای تمام­شده کالای فروش رفته بهره­گیری و از رابطه زیر استفاده می­گردد:

۲-۱۰) دوره وصول مطالبات[۱۴]

یکی از اجزای مدیری سرمایه در گردش دوره وصول مطالبات می­باشد. به­طور کلی، هدف اصلی مدیران شرکت­ها، افزایش ارزش شرکتشن می­باشد. در این رابطه مدیریت حساب­های دریافتنی می­تواند در تحقق این امر مؤثر باشد(محمدی، ۱۳۸۸، ۸۱). بسیاری از مدل­های مدیریت دارائی­های جاری که در ادبیات مدیریت مالی گنجانده شده است فرض می­کنند که افزایش سود دفتری هدف اصلی تأمین مالی می­باشد، که این مدل، افزایش سود دفتری، باید با سایر اهداف مرتبط شود) مثل افزایش ارزش شرکت) راهکارهای افزایش ارزش شرکت همواره با ریسک و عدم اطمینان همراه است. یک افزایش در حساب­های دریافتنی در یک شرکت هم باعث افزایش سرمایه در گردش و هم باعث افزایش هزینه نگهداری و مدیریت حساب­های دریافتنی می­شود که این هزینه­ها ارزش شرکت را کاهش می­دهد. اما یک سیاست درست در مدیریت پرتفوی حساب­های دریافتنی می­تواند ارزش شرکت­ها را افزایش دهد (میچاسیکی، ۲۰۰۷). به طور کلی، دوره وصول مطالبات، معیاری برای سنجش مدت زمان لازم برای وصول وجه نقد مطالبات حاصل از فروش مشتریان محسوب می­شود. دوره وصول مطالبات کارائی واحد انتفاعی را در وصول وجوه مرتبط با فروش نسیه نشان می­دهد. علاوه بر این، نسبت مورد بحث می­تواند سیاست­های اعتباری واحد انتفاعی را نیز منعکس کند (محمدی، ۱۳۸۸، ۸۱). چنان­چه مدت زمان بیش­تری به مشتریان فرصت داده شود تا بدهی خود را بپردازند، دوره وصول مطالبات مطالبات نیز بیش­تر خواهد بود. طولانی بودن نسبی دوره وصول مطالبات الزاماً پدیده­ای منفی محسوب نمی­شود؛ زیرا سخت­گیری بی­ از حد در مورد وصول سریع مطالبات می­تواند به کاهش فروش منجر گردد. نتایج تحقیقات انجام شده در زمینه مدیریت سرمایه در گردش نشان دهنده این است که بین دوره وصول مطالبات و سودآوری شرکت­ها رابطه معکوس معناداری وجود دارد و مدیران شرکت­ها می­توانند با کاهش دوره وصول مطالبات در حد مطلوب سودآوری شرکت را افزایش دهند (همان، ۸۲).

دوره وصول مطالبات مدت زمانی است که طول می­کشد تا مطالبات شرکت وصول گردد. به عبارت دیگر این نسبت تعداد دفعاتی که در ظرف یک­سال حساب­های دریافتنی (مطالبات) به نقد تبدیل می­شود به ما نشان می­دهد. گردش مطالبات از تقسیم فروش نسیه سالانه (چون در صورت­های مالی فروش نسیه و نقد از هم جدا نمی­شود و معمولاً قسمت اعظم فروش­ها، نسیه می­باشد از فروش خالص استفاده می­کنیم) بر متوسط حساب­ها و اسناد دریافتنی به­دست می­آید (متوسط مطالبات هم از جمع مطالبات اول و آخر دوره و تقسیم آن­ها بر عدد ۲ بدست می­آید) که در رابطه زیر خلاصه شده است:

وقتی در ترازنامه، رقم مطالبات، عدد بزرگی باشد، علل بسیاری می­تواند داشته باشد که مواردی از این علل به شرح زیر می­باشد:

  1. متورم بودن حساب­های دریافتنی به علت وجود مطالبات لاوصول؛
  2. افزایش حجم فروش در روزهای آخر سال؛
  3. فصلی بودن فروش و
  4. فروش اقساطی یا تهیه و ارسال صورت­حساب فروش برای مشتریان هر چند وقت یک­بار.

علل کم بودن نامتعارف مطالبات در ترازنامه به شرح زیر می­باشد:

  1. اجتناب از فروش نسیه در آخر سال
  2. کوتاه بودن سررسید فروش نسیه

۲-۱۱) نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام

واحدهای تجاری دارایی­های خود را از صاحبان سهام و طلبکاران تحصیل می­کنند. هر قدر بخش تامین شده توسط صاحبان سهام واحد تجاری بیش­تر باشد، احتمال خطر تقبل شده توسط طلبکاران کمتر خواهد بود. توصیف بدهی به عنوان درصدی از حقوق صاحبان سهام، نسبتی است که میزان وجوه تامین شده توسط طلبکاران را در مقایسه با وجوه تامین شده توسط سهامدران نشان می­دهد، اگر این نسبت مساوی یک باشد (۱۰۰%) هر یک از دو گروه مزبور بخش مساوی از وجوه سرمایه­گذاری شده واحد تجاری را تامین کرده­اند و هر قدر افزایش یابد، احتمال خطر تقبل شده توسط طلبکاران افزایش خواهد یافت زیرا افزایش نسبت مزبور معرف کاهش توان واریز بدهی­ها می­باشد. گفتنی است که این نسبت در صنایع مختلف با یکدیگر تفاوت­های زیادی دارند مثلا در بانک­ها، این نسبت در مقایسه با موسسات تولیدی، بیش­تر است.

 ۲-۱۲) دوره واریز بستانکاران[۱۵]

تأخیر در پرداخت به فروشندگان مواد و کالا این اجازه را به شرکت می­دهد که کیفیت محصول خریداری شده خود را انتخاب کنند. هم­چنین این امر یک منبع تأمین مالی ارزان و قابل انعطاف برای شرکت محسوب می­شود. از طرف دیگر، تأخیر در پرداخت صورت حساب در صورتی که پرداخت صورت حساب پرداخت زودتر حساب­ها شامل تخفیف باشد ممکن است برای شرکت هزینه­آور باشد (مارک­دلاف، ۲۰۰۳). به­طور کلی دوره واریز بستانکاران مدت زمانی را که طول می­کشد تا حساب­های پرداختنی تسویه شوند را بیان می­کند. معمولاً دوره واریز بستانکاران را برای دو منظور مورد استفاده قرار می­دهند: یکی برنامه­ریزی­ پرداخته و تهیه بودجه نقدی و دیگری مقایسه آن با مهلت­هائی که فروشندگان مواد اولیه و کالا برای دریافت مطالبات خود تعیین می­کنند. نتایج تحقیقات در این زمینه نشان دهنده این است که بین دوره واریز بستانکاران و سودآوری شرکت­ها رابطه معکوس معنی­داری وجود دارد. از طرف دیگر این نتیجه می­تواند بیانگر این نکته باشد که شرکت­هایی که سودآور می­باشند دوه واریز بستانکاران کوتاه­تری دارند (محمدی، ۱۳۸۸، ۸۱) . به­طور کلی دوره واریز بستانکاران مدت زمانی است که طول می­کشد تا بدهی­های تجاری شرکت پرداخت گردد. برای محاسبه­ی دوره واریز بستانکاران، ابتدا بهای تمام شده کالای فروش رفته را منهای موجودی کالای ابتدای دوره و بعلاوه­ی موجودی آخر دوره کرده تا خرید طی دوره به­دست بیاید، سپس متوسط حساب­های پرداختنی را در عدد ۳۶۵ ضرب نموده و بر خرید طی دوره تقسیم می­نماییم تا دوره­ی واریز بستانکاران به شکل زیر بدست آید:

یا می توان این­گونه عنوان کرد:

بالا بودن حساب موجودی کالا و حساب­های پرداختنی نشان­دهنده­ی این است که اخیراً خریدهایی انجام گرفته است و اگر حساب موجودی کالا بالا باشد، ولی حساب پرداختنی کم باشد می­توان استدلال کردکه موجودی کالا به هر دلیلی برای مدتی راکد مانده است.

۲-۱۳) هزینه­های قابل قبول مالیاتی

ماده ۱۴۷ قانون مالیات مستقیم: هزینه­های قابل قبول برای تشخیص درآمد مشمول مالیات به شرحی که ضمن مقررات این قانون مقرر می­گردد عبارتست از هزینه­هایی که در حدود متعارف متکی به مدارک بوده و منحصرا مربوط به تحصیل درآمد موسسه در دوره ی مالی مربوط با رعایت حد نصاب­های مقرر باشد. در مواردی که هزینه­ای در این قانون پیش­بینی­نشده یا بیش از حد نصاب­های مقرر در این قانون بوده ولی پرداخت آن به موجب قانون و یا مصوبه هیات وزیران صورت گرفته باشد، قابل قبول خواهد بود.

تبصره

از لحاظ مقررات این فصل موسسه عبارتست از کلیه اشخاص حقوقی و هم­چنین صاحبان مشاغل موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده ۹۵ این قانون.

ماده ۱۴۸ قانون مالیات مستقیم: هزینه­هایی که حائز شرایط مذکور در ماده فوق می­باشند به شرح زیر در حساب مالیاتی، قابل قبول است:

  1. قیمت خرید کالای فروخته شده و یا قیمت خرید مواد مصرفی در کالا و خدمات فروخته شده؛
  2. هزینه­های استخدامی متناسب با خدمت کارکنان بر اساس مقررات استخدامی موسسه به شرح زیر:
  • حقوق یا مزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی و غیر نقدی(غیر نقدی به قیمت تمام شده برای کارفرما)؛
  • مزایای غیر مستمر اعم از نقدی و غیر نقدی از قبیل خواروبار، بهره­وری، اضافه کار، فوق­العاده مسافرت؛
  • هزینه بهداشتی درمانی و وجوه پرداختی بابت بیمه­های عمر و حوادث ناشی از کار کارکنان؛
  • حقوق بازنشستگی، وظیفه، پایان خدمت طبق مقررات استخدامی موسسه و خسارت اخراج و بازخرید طبق قوانین موضوعه مازاد بر مانده حساب­های ذخیره مربوط؛
  • وجوه پرداختی به سازمان تامین اجتماعی طبق مقررات مربوطه و هم­چنین تا میزان ۳ درصد حقوق پرداختی سالانه بابت پس­انداز کارکنان طبق آیین­نامه­ای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی رسید؛
  • معدل یک ماه آخرین حقوق و دستمزد و هم­چنین مابه­التفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که به­منظور تامین حقوق بازنشستگی و وظیفه و مزایای پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید کارکنان موسسه، ذخیره می­شود؛
  1. کرایه محل موسسه در صورت استیجاری بودن؛
  2. اجاره بهای ماشین­آلات و ادوات مربوط به موسسه در صورت استجاری بودن؛
  3. مخارج سوخت، برق، آب، مخابرات، ارتباطات؛
  4. وجوه پرداختی بابت انواع بیمه مربوط به عملیات و دارایی­ها؛
  5. حق الامتیاز پرداختی، هم­چنین حقوق و عوارض و مالیات­هایی که به سبب فعالیت­های موسسه به موسسات وابسته به دولت پرداخته شده است؛
  6. هزینه­های تحقیقاتی، آزمایشی، آموزشی، خرید کتاب، نشریات و لوح فشرده، هزینه­های بازاریابی، تبلیغات و نمایشگاه مربوط به فعالیت­های موسسه؛
  7. هزینه­های مربوط به جبران خسارت­های مربوط به فعالیت­ها و دارایی­ها.
  8. هزینه­های فرهنگی و ورزشی، رفاهی کارگران پرداختی به وزارت کار و امور اجتماعی؛
  9. ذخیره مطالبات مشکوک­الوصول؛
  10. زیان قابل احراز افراد و اشخاص موسسه از طریق رسیدگی؛
  11. هزینه ایاب و ذهاب، انبارداری؛
  12. هزینه­های مربوط به حفظ و نگهداری موسسه در حال تملیک؛
  13. بهای ملزوماتی که ظرف یک­سال از بین می­روند؛
  14. سود و کارمزد عملیات موسسه در بانک؛
  15. زیان تسعیر ارز؛
  16. مطالبات لاوصول؛
  17. هزینه­های مربوط به حق عضویت، خرید کتاب و سایر کالاهای فرهنگی و
  18. هزینه­های اکتشا ف معدن قبل از مرحله بهره­برداری؛

حسابداران شرکت­ها از لحاظ قانونی مجاز به انتخاب روش­های خاص هستند به همین خاطر این روش­ها با توجه به تصمیم مالیاتی کشور انتخاب می­گردند (نشریه حسابدار، شماره۱۹۳، صفحه ۷۵).

۲-۱۴) هزینه­های توزیع و فروش و اداری و عمومی

تولید محصولات و ارائه خدمات به مشتریان در زمان معین و کسب درآمد و تحمل هزینه­ای که در بلندمدت سود معقولی را برای شرکت داشته باشد، هدف اصلی واحد تجاری است. برای این منظور مدیران در مرحله برنامه­ریزی خود که از وظایف آن­ها به­شمار می­رود، نیاز به پیش­بینی هزینه­ها و پیش­بینی سود دارند. در واقع می­توان تغییرات هزینه را به­وسیله تغییرات درآمد فروش از طریق ارتباط هزینه با درآمد تبیین نمود. اکثر مطالعات انجام شده در بررسی ساختار هزینه در بخش صنعت تمامی عوامل تولیدی را درون یک تابع مد نظر قرار داد و سپس به بررسی رابطه بین این عوامل پرداخته­اند. از دیدگاه حسابداری اصولاً هزینه­ها با توجه به ماهیت اقلام هزینه (ساخت و تجاری)، دوره حسابداری (سرمایه­ای و جاری)، حجم فعالیت (ثابت و متغیر) و ارتباط با محصول (بهای اولیه و تبدیل) مورد بررسی قرار می­گیرند. اقلام هزینه با توجه به ماهیت آن­ها به دو دسته هزینه­های ساخت و هزینه­های تجاری تقسیم می­شوند. هزینه­های ساخت شامل هزینه مواد اولیه، هزینه حقوق و دستمزد و هزینه سربار می­باشند. در این تحقیق هزينه هاي ساخت و هزینه­های تجاری (تحت عنوان هزینه­های عمومی، اداری، توزیع و فروش) به­عنوان متغیرهای تحقیق به شمار آمده­اند. در خصوص ارتباط بین درآمد فروش و هزینه­های اداری، فروش، عمومی و توزیع، بحث چسبندگی هزینه­ها مطرح می­شود. چسبندگی هزینه یعنی: با افزایش در درآمد فروش، هزینه با سرعت بیش­تری افزایش می­یابد نسبت به زمانی که با کاهش درآمد فروش (معادل افزایش درآمد فروش) کاهش یابد.

به عنوان مثال: ۱۰% افزایش درآمد فروش باعث می­شود که هزینه­های توزیع و فروش و اداری، به­میزان ۹ % افزایش یابد اما: ۱۰% کاهش درآمد فروش باعث می­شود که هزینه­های توزیع و فروش و اداری، به میزان ۸ % کاهش یابد.

 

۲-۱۵) سرمایه در گردش

بیش از صد سال است که مدیریت مالی به عنوان یک رشته علمی دستخوش تحولات عمده­ای شده است و هر روز گسترش بیش­تری پیدا کرده و حوزه­های مختلف آن به صورت تخصصی­تر درآمده است و به نقش خود در سازمان­ها ادامه می­دهد (یعقوب­نژاد، وکیلی­فرد و بابائی، ۱۳۸۹، ۱۱۸). در سده­های گذشته شرکت­های تولیدی و صنعتی مقادیر زیادی کالا به­طور انبوه تولید کرده و سودهای کلانی برده­اند این امر باعث شد مسائل برنامه­ریزی و کنترل به­ویزه از نظر قدرت نقدینگی به تدریج در مدیریت مالی مورد توجه قرار گیرد و مدیریت سرمایه در گردش به­صورت یک بخش تخصصی واحد تجاری درآمده و عده زیادی از مدیران روزانه تمام انرژی و وقت خود را صرف اداره سرمایه در گردش نمایند. از دیدگاه مدیران مالی مدیرت سرمایه در گردش یک مفهوم ساده و روشن است که از توانایی شرکت در درک تفاوت بین دارائی­ها و بدهی­های کوتاه­مدت اطمینان می­دهد (هورس، ۲۰۰۵). نگهداری سطح مطلوب وجه نقد برای پرداخت بدهی باشد دال بر اهمیت سرمایه در گردش می­باشد. در عمل مدیریت سرمایه در گردش به یکی از مسا­ئلی سر رسیده شده و استفاده از فرصت­های ناگهانی مناسب جهت سرمایه­گذاری که نشانه­ای از انعطاف­پذیری واحد تجاری می­باشد و دسترسی به مواد اولیه برای تولید به طوری­که شرکت بتواند به­موقع جوابگوی تقاضای مشتریان مهم در سازمان­ها تبدیل شده است، جائی­که بسیاری از مدیران جرایی درگیر شناسایی عوامل اصلی مدیریت سرمایه در گردش و سطح بهینه آن هستند (لمبرسون، ۱۹۹۵). هر گونه تصمیم که در این بخش توسط مدیران واحد تجاری اتخاذ می­شود اثرات قابل ملاحظه­ای روی بازدهی عملیاتی واحد تجاری می­گذارد که باعث تغییر ارزش شرکت و نهایتاً ثروت سهامداران خواهد شد (یعقوب­نژاد، وکیلی­فرد و بابائی، ۱۳۸۹، ۱۱۸).

۲-۱۶) مدیریت سرمایه در گردش

مدیریت سرمایه در گردش یکی از حوزه­های مهم در مدیریت مالی و مدیرت سازمان­ها به حساب می­­آید، زیرا به­طور مستقیم نقدینگی و سودآوری شرکت­ها تحت تأثیر قرار می­دهد. احتمال ورشکستگی برای شرکت­هایی که در معرض مدیریت نادرست سرمایه در گردش حتی با وجود سودآوری مثبت وجود دارد. مدیریت سرمایه در گردش با دارایی­ها و بدهی­های جاری سروکار دارد. دارائی­های جاری یک شرکت قسمت قابل توجهی از کل دارائی­های آن را تشکیل می­دهد. سطوح بیش­ از حد دارائی­های جاری می­تواند منجر به تحقق بازده سرمایه­گذاری کمتر از حد متعارف شود. با وجود این، شرکت­هایی که دارایی­های جاری کمی دارند در روند عادی عملیات کمبودها و مشکلاتی خواهند داشت (رحمان و نصر، ۲۰۰۷). مدیریت سرمایه در گردش کارا شامل برنامه­ریزی و کنترل دارائی­ها و بدهی­های جاری به­گونه­ای است که ناتوانی در برآورده کردن تعهدات کوتاه­مدت از یک طرف و اجتناب از سرمایه­گذاری بیش­از حد در این دارائی­ها را از طرف دیگر بر طرف نماید(رحمان و نصر، ۲۰۰۷).

بسیاری از تحقیقات این موضضوع را تأکید می­کند که مدیران زمان قابل تئجهی را صرف مسائل روزمره می­نمایند و یکی از مهم­ترین آن­ها مربوط به تصمیمات سرمایه در گردش است(ریموند پی­نو، ۱۳۸۰؛ رحمان و نصر، ۲۰۰۷؛ نذیروافزا، ۲۰۰۷؛ سامیلوگ و دیمرنس، ۲۰۰۸، …).

یکی از دلایل این موضوع این است که دارائی­های جاری سرمایه­گذاری­های کوتاه­مدتی هستند که به­طور مداوم یه سایر انواع دارایی­ها تبدیل می­شوند(رحمان و نصر، ۲۰۰۷).

یکی از اهداف نهایی هر شرکت بیشینه کردن سود در دراز مدت است، اما حفظ نقدینگی شرکت نیز یک هدف مهم است. مسئله این است که به­دست آوردن سود به قیمت از دست دادن نقدینگی می­تواند مشکلات جدی برای یک شرکت ایجاد نماید. بنابراین باید یک تعادل بین این دو هدف برقرار شود و یک هدف نباید به بهای هدف­های دیگر هدف دیگر به دست آید زیرا هر دوی آن­ها اهمیت خود را دارند. اگر یک شرکت به سودآوری توجه نداشته باشد، نمی­تواند به مدت زیادی دوام یابد و از طرف دیگر اگر نگران نقدینگی نباشد ممکن است به مدت زیادی دوام یابد و از طرف دیگر اگر نگران نقدینگی نباشد ممکن است با مشکلات ورشکستگی یا عدم پرداخت به­موقع بدهی­ها مواجه گردد. با توجه به دلایل فوق مدیریت سرمایه در گردش باید مورد توجه خاص قرار گیرد و در نهایت سودآوری شرکت را تحت تأثیر قرار می­دهد(رحمان و نصر، ۲۰۰۷).

شرکت­ها می­توانند سطح بهینه­ای از سرمایه در گردش را دارا باشند که ارزش آ­ن­ها را بیشینه نماید. موجودی فراوان و سیاست اعتباری سخاوتمندانه، می­تواند منجر به افزایش فروش گردد. موجودی زیاد ریسک کمبود موجودی را کاهش می­دهد و اعتبار تجاری به دلیل این­که امکان ارزیابی کیفیت محصول را قبل از پرداخت برای مشتریان فرآهم می­سازد، می­تواند باع افزایش فروش شود (دیلوف، ۲۰۰۳) . جزء دیگر سرمایه در گردش حساب­های پرداختنی است. به تعویق انداختن پرداخت­ها به عرضه­کنندگان این امکان را برای واحد تجاری فرآهم می­سازد تا کیفیت محصولات خریداری شده را مورد ارزیابی قرار دهد و می­تواند یک منبع انعطاف­پذیر و ارزان تأمین مالی برای شرکت­ها باشد. از طرف دیگر، اگر عرضه­کننده به­منظور پرداخت پیش از مؤعد تخفیف پیشنهاد نماید تأخیر در پرداخت صورت­حساب می­تواند بسیار هزينه­بر باشد (یعقوب­نژاد، وکیلی­فرد و بابائی، ۱۳۸۹، ۱۲۰).

یک معیار رایج برای سنجش مدیریت سرمایه در گردش چرخه تبدیل نقد، فاصله زمانی بین انجام هزینه برای خرید مواد اولیه و وصول مبالغ کالاهای فروش رفته است. هر چه فاصله زمانی طولانی­تر باشد، سرمایه­گذاری بیش­تری در سرمایه در گردش انجام شده است. چرخه نقدی طولانی ممکن است سودآوری را افزایش دهد زیرا منجر به افزایش فروش گردد. با این وجود، اگر هزینه­های سرمایه­گذاری بیش­تر در سرمایه در گردش از منافع حاصل از نگهداری موجودی بیش­تر یا اعطای اعتبار تجاری بیش­تر به مشتریان فراتر باشد، سودآوری واحد تجاری ممکن است با افزایش چرخه­ی نقدی کاهش یابد (همان، ۱۲۱).

 

۲-۱۷) پيشينه تحقيق

۲-۱۷-۱) تحقیقات داخلی

تحقیق با عنوان بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی و نسبت­های سودآوری با ارزش بازار سهام شرکت­های صنعت خودرو و ساخت قطعات در ایران توسط زاده­فر، ابونوری و آبادیان  در سال ۱۳۸۸ انجام گرفت. نتایج تحقیق نشان داد ارزش افزوده اقتصادی، نرخ بازده حقوق صاحبان سهام، قدرت سودآوری و سود هر سهم رابطه و تأثیر معناداری بر ارزش بازار سهام شرکت­های مورد مطالعه دارند، اما نرخ بازده دارایی­ها با ارزش بازار سهام شرکت­ها رابطه معناداری نداشته است.

تحقیقی توسط باقرزاده و فیضی در سال ۱۳۸۶ با عنوان بررسی رابطه بین نسبت­های سودآوری و ساختار سرمایه (مورد مطالعه: شرکت­های سیمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال­های ۸۲-۸۴) انجام گرفت. نتایج نشان داد رابطه­ی معنی­داری بین نسبت­های سودآوری و ساختار سرمایه با نرخ بازده سهام در شرکت­های سیمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال­های ۱۳۸۲ لغایت ۱۳۸۴ وجود دارد.

تحقیقی با عنوان رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی و نسبت­های سودآوری با ارزش افزوده بازار شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سال ۱۳۸۹ توسط زاده­فر، شمس و لاریمی انجام گرفت. نتایج نشان داد ارتباط معنی­داری بین ارزش افزوده اقتصادی و نرخ بازده حقوق سهام و ارزش افزوده بازار شرکت­ها وجود دارد، اما بین نرخ بازده دارایی­ها و سود هر سهم و ارزش افزوده بازار رابطه معناداری وجود ندارد.

تحقیقی با عنوان  بررسی مقایسه­ای رتبه­بندی شرکت­های برتر بر اساس نسبت­های سودآوری و شاخص­های بورس اوراق بهادار تهران در سال ۱۳۸۵ توسط رستمی و ختن­لو انجام گرفت. نتایج نشان داد: شرکت­های منتخب بورس لزوماً دارای رتبه­های بالاتر از حیث سودآوری نمی­باشند. به­عبارتی دیگر، نسبت­های سودآوری شرکت­های بورس برای پیش­بینی و تعیین شرکت­های برتر از نظر بورس مناسب نمی­باشند.

نتايج بررسي اندرسون، فورتل و لهمن در تحقيقي تحت عنوان ” رضايت مشتري، سهم بازار و سودآوري” نشان داد كه افزايش رضايت مشتري موجب افزايش وفاداريشان شده و در نتيجه شهرت و اعتبار شركت افزايش يافته و سودآوري آتي شركت را بدنبال داشته است. هدف اصلي اين تحقيق بررسي اين نكته بود كه انتظارات، كيفيت و قيمت چه اندازه بر رضايت مشتري موثر است. بنابراين انتظارات مشتريان در مورد كيفيت كالاها و خدمات ارائه شده توسط شركت بايد مورد توجه قرار بگيرد (همتي و همكاران،۱۳۹۰).

تحقیقی توسط محمدی در سال ۱۳۸۸ انجام گرفت. در این تحقیق از متغیر نسبت سود ناخالص به جمع دارايي­ها به عنوان معیار سودآوری شرکت­ها و از متغیرهای دوره وصول مطالبات، دوره وصول مطالبات، دوره گردش موجودی­ها، دوره واریز بستانکاران و چرخه تبدیل وجه نقد به­عنوان معیارهای مدیریت سرمایه در گردش و از متغیرهای اندازه شرکت، رشد فروش، نسبت دارايی مالی به کل دارايی­ها و نسبت بدهی­های مالی به کل دارايی­ها  به عنوان متغیر کنترل استفاده شده است. نتایج تحقیق حاکی از این بود که بین سودآوری شرکت­ها با دوره وصول مطالبات، دوره گردش موجودی­ها، دوره واریز بستانکاران و چرخه تبدیل وجه نقد، رابطه معکوس و معناداری وجود دارد. به عبارتی مدیران می­توانند با کاهش دوره وصول مطالبات و دوره گردش موجودی­ها در حد معقول سودآوری شرکتشان را افزایش دهند. هم­چنین نتایج این تحقیق در رابطه با دوره واریز بستانکاران می­تواند بیانگر این امر باشد که شرکت­هایی که سودآور می­باشند دوره واریز بستانکاران کوتاه­تری دارند.

 

۲-۱۷-۲) تحقیقات خارجی

تحقیقی در سال  ۱۹۹۸ توسط شین و سوینین انجام گرفت. در این تحقیق تعداد ۵۸۹۸۵ شرکت طی سال­های ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۴ مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق که بر اساس آلفای جنس و شاخص تری­نر و تحلیل رگرسیون انجام شده بود،حاکی از این بود که بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری شرکت­ها رابطه معکوس معناداری وجود دارد. هم­چنین مدیران می­توانند با کاهش چرخه تبدیل وجه نقد و اجزای آن شامل دوره گردش موجودی­ها، در حد معقول سودآوری شرکت را افزایش دهند.

تحقیقی توسط سامیلوگ و دیمیرنس در سال ۲۰۰۸ انجام گرفت. در این تحقیق که بر روی یک نمونه از شرکت­های تولیدی ترکیه­ای طی دوره ۲۰۰۷-۱۹۹۸ انجام گرفت نتایج نشان داد: که دوره حساب­های دریافتنی، دوره موجودی کالا و اهرم­ها به­طور منفی و با اهمیتی بر سودآوری شرکت تأثیر می­گذارد. در حالی­که رشد شرکت (در غالب فروش­ها) به­طور مثبت و با اهمیتی بر سودآوری شرکت تاثیر می­گذارد. با این وجود چرخه تبدیل وجه نقد، اندازه شرکت و دارايي­های مالی ثابت از از لحاظ آماری تأثیر با اهمیتی بر سودآوری شرکت­های مورد بررسی ندارد. نتایج پیشنهاد می­کند که سودآوری شرکت از طریق کاهش دوره حساب­های دریافتنی و موجودی کالا افزایش می­یابد.

تحقیقی توسط عبدالرحمن و عبدالناصر در سال ۲۰۰۷ انجام گرفت. در این تحقیق ۹۴ شرکت بین سال­های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴ مورد بررسی قرار گرفتند. در این تحقیق از چرخه تبدیل وجه نقد، دوره گردش موجودی­ها، دوره واریز بستانکاران، دوره وصول مطالبات، نسبت جاری، سود خالص عملیاتی، اندازه شرکت، نسبت بدهی و نسبت دارايي­های مالی، استفاده شده بود. نتایج این تحقیق که بر اساس ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون انجام شده بود، حاکی از آن بود که چرخه تبدیل وجه نقد و اجزاء آن شامل: دوره گردش موجودی­ها، دوره واریز بستانکاران و دوره وصول مطالبات با سودآوری شرکت­ها رابطه معکوس و معناداری وجود دارد. هم­چنین نتایج تحقیق نشان داد که بین نقدینگی شرکت­ها و بدهی با سودآوری آن­ها رابطه معکوس معنی­داری وجود دارد. علاوه بر این نتایج تحقیق حاکی از این بود که بین اندازه شرکت و سودآوری آن رابطه مستقیم معناداری وجود دارد.

سانگ بي و فرانسس در سال ۲۰۰۵ در تحقيق خود با رويكردي تائيدي بر فرضيه فيشر به بررسي ارتباط بين بازده صنعت و تورم پرداختند. مطابق اين فرضيه بين نرخ بازده صنعت و تورم ارتباط مثبت وجود دارد و در نتيجه سهام در دوران تورم، بعنوان سپر تورمي عمل مي كند. نتايج اين پژوهش نشان داد كه با افزايش دوره هاي زماني، رابطه بين نرخ بازده صنعت و تورم كاهش نمي يابد. هر چند كه ميزان حفظ بازده سهام در مقابل تورم به نوع صنعت بستگي دارد و در هر صنعت متفاوت است (سانگ بي و فرانسس، ۲۰۰۵، ۷۳-۷۸).

تحقیقی در سال ۲۰۰۳ توسط مارک دلاف انجام گرفت. این تحقیق در راستای تحقیق شین و سوینین بود که در سال ۱۹۹۸ انجام شده بود، تعداد ۱۶۳۷ شرکت بین سال­های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵ در بلژیک مورد بررسی قرار داد. در این تحقیق از چرخه تبدیل وجه نقد، دوره­ی وصول مطالبات، دوره گردش موجودی کالا و دوره واریز بستانکاران به عنوان معیارهای مدیریت سرمایه در گردش و از نسبت سود خالص به جمع دارايي­ها به عنوان معیار سودآوری شرکت و هم­چنین از رشد فروش، اندازه شرکت، نسبت دارايي­های مالی به کل دارايي­ها به عنوان متغیرهای کنترل استفاده شده بود. نتایج این تحقیق که بر اساس ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون انجام شده بود حاکی از این بود که رابطه معکوس و معنی­داری بین چرخه تبدیل وجه نقد و اجزاء آن شامل، دوره وصول مطالبات، دوره گردش موجودی و دوره واریز بستانکاران با سودآوری شرکت­ها وجود دارد.

تحقیقی توسط کیسون پاداچی در سال ۲۰۰۴ انجام گرفت در این تحقیق شرکت­های تولیدی کوچک در پنج صنعت، محصولات غذایی و آشامیدنی، مبلمان و اثاثیه، پوشاک، محصولات پیش­ساخته و محصولات کاغذی بین سال­های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۳ مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق ۵۸ شرکت به عنوان نمونه انتخاب شدند. نتایج تحقیق حاکی از این بود که سرمایه­گذاری بیش از اندازه در موجودی­ها و حساب­های دریافتنی سودآوری شرکت­ها را کاهش می­دهد. هم­چنین با تحلیل نقدینگی، سودآوری و کارآئی عملیاتی پنج صنعت ذکر شده، دریافتند که در صنعت چاپ و انتشار و کاغذسازی تغییرات عمده­ای در مدیریت سرمایه در گردش رخ داده است و انتخاب روش­های مختلف می­تواند تأثیر بسیار با اهمیتی بر سودآوری شرکت­ها داشته باشد.

تحقیقی توسط لازاریدس و تریفونیدس در سال ۲۰۰۶ انجام گرفت. تحقیق لازاریدس و تریفونیدس در راستای تحقیق مارک دلاف (۲۰۰۳) در یونان مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق ۱۳۱ شرکت بین سال­های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق حاکی از این بود که رابطه معکوس و معنی­داری بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری شرکت­ها وجود دارد و مدیران می­توانند با نگهداری سطح مطلوبی از چرخه تبدیل وجه نقد و اجزاء آن شامل: دوره وصول مطالبات، دوره گردش موجودی و دوره واریز بستانکاران سودآوری شرکت را افزایش دهند.

نتايج تحقيق اولوريتا و فريدمن در سال ۲۰۰۷ نشان مي دهد كه اختراعات و ابداعات و شرايط بازار نيز در سودآوريموثر است، اما نوع صنعت تاثير چنداني ندارد. در صورتي كه هانسين و ورنفليت (۱۹۸۹) و رومليت (۱۹۹۱) و مايوري و مايكلز (۱۹۹۸)، نتيجه گرفتند كه تاثير منابع و متغير هاي شركت نقش مهم تري نسبت به نوع صنعت در سودآوري ايفا مي كنند (سجادي و همكاران، ۱۳۸۵).

در تحقیق دیگری از بنکر، راجیو، اندرسون که در سال ۲۰۰۳ انجام شد، پس از جمع­آوری داده­ها، ۷۶۲۹ شرکت آمریکایی در یک دوره ۲۰ ساله (۱۹۷۹-۱۹۹۸) ارتباط بین هزینه­ها و فروش از طریق رابطه رگرسیونی چند متغیره مورد بررسی قرارگرفت. طبق نتایج تحقیق فرضیه اصلی پذیرفته شد و  هزینه­های توزیع، فروش، عمومی و اداری چسبنده عنوان شدند، یعنی طبق نتایج به­دست آمده در صورتی­که درآمد فروش ۱ % افزایش یابد، این هزینه­ها به میزان ۰٫۵۵ % افزایش می­یابند اما در صورت کاهش ۱ % کاهش درآمد فروش، این هزینه­ها فقط ۰٫۳۵ % کاهش خواهند یافت. هم­چنین نتایج حاکی از آن است که: میزان چسبندگی ارتباط مستقیمی با تعداد کارکنان شرکت دارد؛ میزان چسبندگی ارتباط مستقیمی با میزان دارایی­ها دارد؛ هزینه­های توزیع، فروش، عمومی و اداری در زمان رشد اقتصادی، بیش­تر از خود چسبندگی نشان می­دهند و این چسبندگی به مرور زمان از بین می­رود.

در تحقیقی از مدیروس و کوستا، که در سال ۲۰۰۱ انجام گردید، چسبندگی هزینه­های توزیع و فروش مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق پس از جمع­آوری داده­های مربوط به هزینه­های توزیع، فروش، اداری و درآمد فروش، ۱۹۸ شرکت برزیلی در یک دوره زمانی ۷ ساله
(۱۹۹۶-۲۰۰۳) ارتباط بین هزینه­های توزیع، فروش، اداری و درآمد فروش از طریق رابطه رگرسیونی چند متغیره مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این تحقیق ، فرضیه اصلی تحقیق را پذیرفته و هزینه های توزیع، فروش، اداری شرکت های جامعه آماری تحقیق را، چسبنده عنوان می کند. همچنین نتایج نشان می دهد که با هر ۱% افزایش در درآمد فروش، در هزینه های توزیع، فروش، اداری۰٫۵۹ % افزایش خواهیم داشت اما با ۱% کاهش درآمد فروش، هزینه های توزیع و فروش و اداری تنها ۰٫۳۲% کاهش خواهند یافت (مدیروس و کوستا، ۲۰۰۱).

 

۲-۱۸ ) خلاصه و جمع بندي

در این فصل ابتدا شرح مختصری از رایج ترین متغيرهاي مورد استفاده براي تحليل روند نسبت سودآوري ارائه شد و سپس تحقیقاتی که با استفاده از هریک از آن ها صورت گرفته مطرح گردید. خلاصه مهمترین تحقیقات داخلي و خارجی انجام شده در زمینه نسبت سودآوري و ساختار سرمايه (از بُعد ارتباط با متغيرهاي مستقل اين تحقيق) در جدول شماره ۲-۱  ارائه شده است. بررسی روند تحقیقات در زمینه سودآوري و عوامل موثر بر سودآوري شرکت ها نشان می دهد که پیشرفت های کاربردی صورت گرفته در سایر علوم به سرعت به عنوان ابزار پیش بینی سودآوري شرکت ها وارد عرصه تحقیقات مالی شده است که این مسئله نشان دهنده ی اهمیت ارائه الگوهای معتبر برای کمک به تصمیم گیری سرمایه گذاران و در نهایت تخصیص بهینه منابع است.

اين تحقيق برخلاف تحقيقات انجام شده پيشين،‌ از انتخاب عوامل قابل تحريف اجتناب كرده، و در خصوص بكارگيري متغيرهاي موثر بر نسبت سودآوري، گام برداشته كه بيانگر نوعي تمايز در تحقيقات قبلي است.

 

 

 

 

جدول شماره ۲-۱ ) خلاصه اي از تحقیقات مرتبط با نسبت سودآوري و متغير هاي مستقل اين تحقيق

  تاریخ محقق متغیرها نتیجه گیری
۲۰۰۳ بنکر، راجیو، اندرسون    هزينه هاي اداري، فروش و عمومي با نسبت سودآوري     هزينه هاي اداري و فروش در اين تحقيق چسبنده اعلام شدند و فرضيه اصلي اين تحقيق پذيرفته شد.
۲۰۰۱    مدیروس و    کوستا هزينه هاي اداري، توزيع و فروش با درآمد فروش، ساختار سرمايه فرضيه اصلي اين تحقيق پذيرفته شد، هزينه هاي اداري و
فروش در اين تحقيق چسبنده اعلام شدند.
۲۰۰۶ مارک دلاف،لازاریدس و تریفونیدس سودآوري، وصول طلب و گردش
وجه نقد
نتایج این تحقیق حاکی از این بود که رابطه
معکوس و معنی­داری بین چرخه تبدیل وجه نقد و
سودآوری شرکت­ها وجود دارد
 

۲۰۰۴

 

کیسون پاداچی

 

موجودي، حساب دريافتني، سودآوري

نتایج تحقیق حاکی از این بود که سرمایه­گذاری
بیش از اندازه در موجودی­ها و حساب­های
دریافتنی سودآوری شرکت­ها را کاهش می­دهد.
۲۰۰۷ عبدالرحمن و عبدالناصر نسبت گردش موجودي كالا، دفعات
واريز بستانكاران، ميانگين صنعت و ..
بين متغيرهاي مستقل ياد شده اين تحقيق با سودآوری شرکت­ها رابطه معکوس و معناداری وجود دارد.
 

۲۰۰۸

سامیلوگ و دیمیرنس  

موجودي كالا، حساب دريافتني و اهرم

نتایج پیشنهاد می­کند که سودآوری شرکت از طریق
کاهش دوره حساب­های دریافتنی و موجودی
کالا افزایش می­یابد.
 

۱۹۹۸

 

شین و سوینین

 

دفعات گردش موجودي، واريز بستانكاران، گردش وجه نقد و نسبت سودآوري

نتایج تحقیق که بر اساس آلفای جنس و شاخص
تری­نر و تحلیل رگرسیون انجام شد،حاکی از
این بود که بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری
شرکت­ها رابطه معکوس معناداری وجود دارد.
۱۳۹۰ همتي، برزگر و كرمي اول ميانگين صنعت، رضايت مشتري و سودآوري در دسترس بودن كالا و خدمات، مي تواند بر رضايت مشتري و وفاداري ايشان موثر باشد.
۱۳۸۹ زاده­فر، شمس و لاریمی حقوق صاحبان سهام، ارزش بازار ارتباط معنی­داری بین ارزش افزوده اقتصادی ونرخ بازده حقوق سهام وارزش افزوده بازارشرکت­هاوجوددارد.
۱۳۸۸ محمدي دوره وصول طلب، دوره گردش موجودي با سودآوري که بین سودآوری شرکت­ها با دوره وصول مطالبات،
دوره گردش موجودی­ها رابطه معكوس وجود دارد.
۱۳۸۶ باقرزاده و فیضی نسبت سودآوري، ساختار سرمايه نتایج نشان داد رابطه­ی معنی­داری بین نسبت­های   سودآوری و ساختار سرمایه با نرخ بازده سهام است.
۱۳۸۵ رستمی و ختن­لو نسبت سودآوري نسبت­های سودآوری شرکت­های بورس برای پیش­بینی و
تعیین شرکت­های برتر از نظر بورس مناسب نمی­باشند.
۱۳۸۸     زاده­فر، ابونوری و آبادیان سودآوري، سود هر سهم،
نرخ بازده سرمايه
نرخ بازده حقوق صاحبان سهام، قدرت سودآوری و
سود هر سهم رابطه و تأثیر معناداری دارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم

۳-روش شناسی تحقیق

۳-۱) مقدمه  

تحقیق را می­توان تلاش منظم و سازمان­یافته برای بررسی مسأله­ای خاص که به یک راه­حل نیاز دارد، توصیف کرد و شامل گام­هایی است که طراحی و پیگیری می­شوند تا پاسخ­هایی برای مسأله مورد علاقه ما در محیط کاری به­دست آید. بنابراین مجموعه فرآیندی را که سعی می­کنیم توسط آن مشکلات را حل کنیم تحقیق می­نامند. از این­رو تحقیق در بر دارنده فرآیندهای جستجو، بررسی، آزمون و آزمایش است. این فرآیندها را باید به­طور منظم، به دقت، منتقدانه، عینی و منطقی به اجرا درآورد. در حقیقت تحقیق اطلاعاتی را برای مدیران و … فراهم می­کند تا بتوانند بر پایه آن تصمیم بگیرند و مشکلات را برطرف کنند(سکاران، ۱۳۸۴، ۶-۷).

در این فصل ابتدا در خصوص روش تحقیق توضیح داده می­شود، سپس جامعه­ی آماری مشخص می­گردد، و بعد از آن ابزار گردآوری داده­ها بیان می­شود و در انتها به بررسی روش تجزیه و تحلیل داده­های

تحقیق پراخته می­شود.

 

 ۳-۲) روش كلي و چارچوب تحقیق

اکثر مطالعات تحقیقی یک روش یا راهبرد را نشان می­دهد که به سادگی قابل تشخیص است و شامل رویه­های مشترک خاص، مانند بیان مسأله، جمع­آوری اطلاعات و نتیجه­گیری­اند. جزئیات این رویه­های خاص تا حدود زیادی با روش تحقیق معین می­شوند (سبحانی، ۱۳۹۰، ۱۲۴). به طورکلی تحقیق را به دو منظور متفاوت انجام می­دهند. نخست حل مشکلاتی که درحال حاضر در محل کار وجود دارد، دوم افزودن به مجموعه­ی دانش بشری در زمینه­ی خاصی که مورد علاقه محقق است. هنگامی که با هدف  برخورداری از نتایج یافته­ها برای حل مسایل موجود در سازمان به تحقیق می­پردازیم آن را تحقیق کاربردی می­نامیم (سکاران، ۱۳۸۲، ۵۰-۵۲).

از نظر ماهیت:

تحقیق حاضر از لحاظ ماهیت مسئله و هدف تحقیق، کاربردی محسوب می­شود. هدف از تحقیقات کاربردی، به دست آوردن درک یا دانش لازم برای تعیین ابزاری است که به وسیله­ی آن نیازی مشخص و شناخته شده بر طرف گردد. در این نوع تحقیقات هدف کشف دانش تازه­ای است که کاربرد مشخصی را درباره فرآورده یا فرآیندی در واقعیت را دنبال می­کند. به عبارت دقیق­تر، تحقیق کاربردی تلاشی برای پاسخ دادن به یک معضل و مشکل علمی است که در دنیای واقعی وجود دارد (خاکی، ۱۳۸۳، ۹۴).

ازجهت روش استنتاج:

این تحقیق از نوع توصیفی – تحلیلی می باشد. تحقيق توصيفي آنچه را که هست بدون دخل و تصرف توصيف و تفسير مي‌کند. اين نوع از تحقيق شامل جمع‌آوري اطلاعات به منظور آزمون فرضيه يا پاسخ به سوالات مربوط به وضعيت فعلي موضوع مورد مطالعه مي‌باشد. روش تحقيق مورد استفاده در این تحقیق به دلیل اینکه متغیر مستقل به وسیله محقق دستکاری نمی شود از نوع تحقیقات توصیفی (غیر آزمایشی) می باشد.

از نظر طرح تحقيق:

از آنجا که به منظور بررسی روابط علی ممکن، از داده های قدیمی و اطلاعات تاریخی استفاده، جمع‌آوري و تجزيه و تحليل‌ مي‌شود و روابط علی پس ازوقوع، مورد بررسی قرار می گیرند طرح تحقیق از نوع پس رویدادی ( علی–مقایسه ای) می باشد.

 

۳-۳) جامعه آماری

جامعه­ی آماری عبارت­است از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص(جهانی یا منطقه­ای) دارای يک صفت مشترک باشند (حافظ­نیا، ۱۳۸۳، ۱۱۹) . به­طور کلی منظور از جامعه­ی آماری، همان جامعه اصلی است که مورد مطالعه قرار می­گیرد. در واقع جامعه عبارت است از همه­ی اعضای واقعی و فرضی که علاقه­مند هستیم تا نتایج تحقیق و یافته­های پژوهش را به آن­ها تعمیم دهیم (دلاور، ۱۳۷۴، ۱۴۷) . در تحقیق حاضر، جامعه­ی آماری مورد بررسی يا جامعه آماری پژوهش حاضر، شرکت های منتخب پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران هستند که در قلمرو زمانی ۱۳۸۶ الی ۱۳۹۰ حائز شرایط زیر باشند :

  1. در دوره زمانی مورد بررسی، در بورس فعالیت مستمر داشته و کلیه اطلاعات مورد نیاز آن برای انجام پژوهش، به­طور کامل ارائه گردیده باشد.
  2. سال مالی شرکت­ها، منتهی به پایان اسفند ماه هر سال باشد.
  3. طی دوره زمانی پژوهش، تغییر فعالیت یا تغییر سال مالی نداشته باشد.
  4. جزء موسسه­های مالی، سرمایه­گذاری و بانک­ها نباشد.
  5. جزو شرکت­هایی باشدکه نماد تجاری آن­ها از سال ۱۳۸۵ تاکنون بسته نشده باشد يا در واقع جزو شركت هاي فعال بورس باشد.

۳-۴) حجم نمونه و كفايت آن

ممکن است جامعه­ی آماری از نظر تعداد افراد یا مواردی که باید مشاهده شود، بزرگ یا کوچک باشد
(پاشا شرفی و شریفی، ۱۳۸۷، ۶۱) . بنابراین برای صرفه­جویی در نیروی انسانی، هزینه، وقت و رعایت سایر ملاحظات اجرایی، به جای مطالعه­ در مورد تمام افراد جامعه می­توان نمونه­ای از افراد جامعه را انتخاب و مورد تحقیق قرار داد. به­طورکلی زیر مجموعه­ای از جامعه را نمونه گویند. نمونه گروه کوچکی از جامعه است که برای مشاهده و تجزیه و تحلیل انتخاب می­شوند (حسن زاده، ۱۳۸۵، ۹۹-۱۰۰) . نمونه، معمولاً گروهی از افراد جامعه است که معرف آن جامعه بوده و کم و بیش ویژگی­های افراد جامعه را داراست. از راه مشاهده و تجزیه و تحلیل اطلاعات مربوط به نمونه، می­توان بر اساس اصول و قواعد معینی مشخصات جامعه را استنباط کرد (پاشا شرفی وشریفی، ۱۳۸۷، ۶۲) . برای تعیین حجم نمونه در این تحقیق با توجه به متغیر وابسته تحقیق که نسبت
مي باشد، از فرمول کوکران بشرح زیر استفاده شده است:

 

۰٫۲۵ = بزرگترين واريانس كيفي
خطاي نوع اول( در اين پژوهش برابر است با:  ۵ % )=
خطاي بين افراد جامعه( كه در اين تحقيق ۱۰ % فرض گرديده است )

بنابراين حجم نمونه در اين تحقيق برابر است با :

۳-۵) روش نمونه گيري

در اين تحقيق روش نمونه گيري مورد استفاده، روش نمونه گيري تصادفي ساده است.

۳-۶) ابزار جمع­آوری داده­هاي تحقيق و كاربرد آن ها

در تعریف ابزار اندازه­گیری می­توان گفت: ابزار اندازه­گیری مقیاس­ها و وسایلی هستند که محقق به کمک آن­ها قادر است اطلاعات مورد نیاز خود را گردآوری، ثبت و کمی نماید (حافظ­نیا، ۱۳۸۳، ۱۴۴) . پس از آن­که پژوهش­گر بر اساس ماهيت پژوهش و فرضيه­هاي آن، طرح پژوهشي خود را انتخاب کرد بايد در مورد روش­هاي گردآوري اطلاعات تصميم بگيرد. پژوهش­گر مي­تواند از روش­هاي متعددي براي گردآوري اطلاعات بهره جويد که اين امر منجر به غناي نتايج پژوهش مي­گردد که به آن کثرت گرايي مي­گويند ( فقيهي و صوفي، ۱۳۷۸).

چك ليست، بعنوان اقدامي كنترلي جهت ثبت داده ها و اطلاعات تحقيق.

فيش و جدول خلاصه، جهت جمع بندي و كنترل اطلاعات استفاده شده اند.

۳-۷) روش هاي گردآوري داده هاي تحقيق و كاربرد آن ها

روش­هاي گردآوري اطلاعات در اين تحقیق به شرح زیر است:

مطالعه اسناد و مدارک، با توجه به نوع طرح تحقیق، بر اساس عملکرد های گذشته ، داده هاي صورت هاي مالي، جمع آوری خواهند شد .

کاوش اینترنتی، که برای گردآوری داده ها مربوط به سوابق گذشته مورد استفاده قرار می گیرد .

مطالعه کتابخانه ای، که برای گردآوری داده ها پیرامون مبانی نظری و پیشینه این تحقیق مورد استفاده قرار می گیرد.

هرمحقق قبل از شروع تحقیق و هنگامی که به موضوعی برای تحقیق علاقه­مند شده است، ناگزیر از مراجعه به کتابخانه خواهد بود و یکی از مهم­ترین روش­ها برای جمع­آوری اطلاعات، برای تحقیق علمی، استفاده از کتابخانه است. هنگام تحقیق درباره­ی هر موضوعی، قبلاً باید مطالعه نمود که آیا کتب و مأخذی درباره موضوع تحقیق نوشته شده است یا خیر زیرا کسی که با ذهن خالی شروع می­کند، معمولاً با دست خالی تمام می­کند (طاهری، ۱۳۷۷، ۱۰۷) .

 

۳-۸) اعتبار و پايايي ابزارتحقيق:

پایایی[۱۶]: اعتبار یا اعتمادپذیری ابزار، میزان پایایی و سازگاری آن را در اندازه­گیری یک مفهوم نشان می­دهد و برای ارزیابی برازش مفید است. توانایی ابزار در حفظ پایایی خود در طول زمان علیرغم شرایط غیر قابل کنترل آزمون و وضعیت پاسخگویان حاکی از پایداری آن و تغییرپذیری اندک آن می­باشد. این توانایی گویای برازش ابزار است چرا که هر زمان اندازه­گیری صورت گیرد نتایج پایدار به­دست می­آید (سکاران، ۱۳۸۴، ۲۲۷) . هرگاه رابطه بین دو متغیر را بررسی کردیم و بین آن دو رابطه معنی­دار وجود داشت می­توانیم ضریب همبستگی و میزان شدت همبستگی را نیز محاسبه کنیم. ضرایب همبستگی در واقع وابستگی دو متغیر را مشخص می­کنند:

  1. اگر ضریب همبستگی بین ۲۵/۰ تا ۳۵/۰ باشد، ضریب بسیار پایین است و تنها ۴% تغییرات مشترک میان دو متغیر را نشان می­دهد.
  2. اگر ضریب همبستگی بین ۳۵/۰ تا ۶۵/۰ باشد، ضریب متوسط است و حدود ۲۵% تغییرات مشترک میان دو متغیر را نشان می­دهد.
  3. اگر ضریب همبستگی بین ۶۵/۰ تا ۸۵/۰ باشد، ضریب بالایی است وتا ۷۲% تغییرات مشترک میان دو متغیر را نشان می­دهد.

نظر به این­که داده‌های تحقیق مستقیماً با استفاده از ابزارگردآوری داده ها از منابع دست اول توسط پژوهش­گر استخراج شده و مکرر با منابع اصلی مقایسه شده و خطاهای تحریری آن­ها بر طرف گردیده است، لذا داده‌ها و ابزارهای گردآوری آن از دقت، اعتبار و پایایی مناسبی برخوردار است.

اعتبار استفاده از روش­هاي معمول اقتصادسنجي در مطالعات تجربي مبتي بر فرض مانايي متغيرهاي مدل است. يک سري زماني وقتي مانا يا پايا است که ميانگين، واريانس، کوواريانس و در نتيجه ضريب همبستگي آن در طول زمان ثابت باقي بماند و مهم نباشد در چه مقطعي از زمان اين شاخص­ها را محاسبه مي­کنيم. اين شرايط تضمين مي­کند که رفتار يک­سري زماني پايا در هر مقطع مختلفي از زمان که در نظر گرفته شود همانند باشد (نوفرستی، ۱۳۷۸، ۹) .

اعتبار درونی تحقیق به بررسی این سوال مربوط می‌شود که آیا متغیرهای مستقل واقعاً در متغیر وابسته تغییر ایجاد کرده­اند یا خیر؟ موارد زیر ممکن است بر اعتبار درونی تحقیق به نحو منفی اثر داشته باشد:

  1. حوادث تاریخی همزمان با دوره مطالعه ، تغییرات ساختاری شامل: نوسان قیمت نفت، تغییر نرخ ارز، سیاست آزاد سازی قیمت‌ها، دوره‌های تجاری(رکود و رونق)، تغییر در حمایت‌های دولت از صنایع، تغییر شرایط تسهیلات بانکی، عواملی هستند که موجب مشتبه شدن نتایج تحقیق می‌گردند.
  2. تأثيراتي كه تورم بر ارقام سود شركت­ها گذاشته است. فرآیند رشد متغیرها به دلیل تورم می‌تواند نتیجه تحقیق را مشتبه کند.
  3. تفاوت در ویژگی‌های شركت­های نمونه نظیر ساختار مالکیت، نوع محصول، اندازه و درجه رقابت.

اعتبار بیرونی به­معنی قابلیت تعمیم یا معرف بودن یافته‌های تحقیق می‌باشد. ویژگی شرکت­هایی که به عنوان نمونه انتخاب شده­اند تعیین­کننده میزان تعمیم یافته‌های تحقيق است. نخست، نمونه از شركت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انتخاب شده­اند. دوم، انتخاب بر اساس وجود اطلاعات برای دوره مورد مطالعه بوده است. سوم، شركت­های نمونه به لحاظ اندازه، مالکیت، محصول و رقابت لزوماً نه معرف کل شركت­های بورس تهران می‌باشند و نه معرف کل واحد‌های اقتصادی فعال درکشور، لذا تسری یافته‌ها باید با احتیاط صورت گیرد.

 

۳-۹) روش هاي تجزيه و تحليل داده­ها

تبيين داده‌هاي خام، دشوار و يا غيرممكن است لذا محقق بايد ابتدا داده‌ها را تجزيه و تحليل كند و سپس بر اساس آن به تفسير اطلاعات مربوط بپردازد. تحليل به معني طبقه‌بندي، تنظيم، پردازش، دستكاري و خلاصه كردن داده‌ها براي يافتن پاسخ براي پرسش‌هاي پژوهش است. هدف از تحليل، تقليل داده‌ها به شكل قابل فهم و قابل تفسير است؛ به نحوي كه بتوان روابط متغيرهاي گوناگون مرتبط با مسأله پژوهش را مورد مطالعه قرار داد (خاكي، ۱۳۷۹، ۳۲۵) .

 

۳-۹-۱) روش هاي آماري:

۱– روش هاي توصیفی:

آمار توصیفی برای تعیین وضعیت پدیده یا مسأله یا موضوع مورد مطالعه استفاده می­شود یا در واقع ویژگی­های مورد مطالعه به زبان آمار تصویرسازی یا توصیف می­گردد (حافظ­نیا، ۱۳۸۴، ۱۳۷).

در اين پژوهش از روش­هاي توصيفي بقرار زير استفاده شده است كه عبارتند از:
پارامترهای مرکزی هم­چون میانگین و میانه و شاخص­های پراکندگی هم­چون انحراف معیار، اميد رياضي، چولگی و کشیدگی و جهت تجزیه و تحلیل و بررسی رابطه بین متغیر‌ها از رگرسیون استفاده می‌شود. به­منظور آزمون فرضیه‌­های تحقیق از روش رگرسیون خطی و برای معني‌داری همبستگی بین متغیرهای تحقیق از آزمون همبستگی پیرسون استفاده می‌شود.

۳-۹-۲) مدل تحقيق و اجزاي آن :

 

متغیر: متغیر هر چیزی است که می­تواند مقدار آن تغییر کند و ارزش­های عددی گوناگونی را بپذیرد و واریانس(پراکندگی) داشته باشد، بنابراین هر چیز که وجود داشته باشد یک متغیر است و ویژگی­هایی دارد که پژوهشگر آن­ها را می­تواند مشاهده، کنترل و یا در آن­ها دخالت می­کند(هومن، ۱۳۷۳، ۱۱۳).

متغيرهاي مستقل: متغیر مستقل یک ویژگی از محیط فیزیکی یا اجتماعی است که بعد از انتخاب، دخالت یا دستکاری شدن توسط پژوهشگر، مقدارهایی را می­پذیرد تا تاثیرش بر روی متغیر دیگر مشاهده شود(خاکی، ۱۳۹۰، ۷۹). متغیر مستقل در این تحقیق شامل: دوره گردش موجودی کالا، متوسط دوره وصول مطالبات، میزان دفعات واريز بستانكاران، ميانگين صنعت هر شركت و نسبت«SGAE/SALES».

متغير وابسته: متغیر وابسته متغیری است که هدف پژوهشگر، تشریح یا پیش­بینی تغییرپذیری آن است و باید برای پژوهش مورد بررسی قرار گیرد. می­توان با شناسایی و تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر پاسخ­ها یا راه­حل­هایی را برای مساله پیدا کرد. معمولا پژوهشگران به تعیین مقدار و اندازه­گیری این متغیر علاقه­مند هستند (سکاران، ۱۹۹۲، ۶۹). متغیر وابسته با وارد کردن، از میان برداشتن یا تغییر در کمیت و کیفیت متغیرهای مستقل ظاهر می­شوند یا از بین می­روند یا تغییر می­کنند (بست، ۱۳۷۱، ۸۴). در این تحقیق متغیر وابسته، نسبت­های سودآوری می­باشد.

مرحله اول، مدل مفهومي تحقيق:

مرحله دوم، سوم و چهارم، تعيين، تعريف متغيرها و نحوه اندازه گيري آن ها:

X1 : دوره گردش موجودي كالا (مستقل) ، X2 : متوسط دوره وصول طلب (مستقل) ، X3 : میزان دفعات واريز بستانكاران (مستقل) ، X4 : ميانگين صنعت هر شركت (مستقل) ، X5 : نسبت فروش به هزينه هاي اداري، فروش و عمومي (مستقل) ، Y: نسبت سودآوري (وابسته) .

 

 

 

 

مرحله پنجم، مدل رگرسيوني:

براي اين منظور از رابطه رگرسيوني زير استفاده مي گردد :

 

 

۳-۹-۳) روش هاي رايانه اي:

دراين پ‍ژوهش از نرم افزار تدوين پرداز و دنا سهم استفاده شده و جهت آزمون فرضيه ها ازنرم افزارهاي Excel و SPSS استفاده شده است.

۳-۹-۴ ) تحليل پیش فرض ها:

فرضيه‌هاي اين تحقيق در قالب روابط رگرسيوني مشخصي مدل‌بندي شده است و بنابراين لازم است که پيش از آزمون اين روابط رگرسيوني و تحليل نتايج آن ها، مفروضات بنيادي اين روابط مورد بررسي قرار گيرند که اهميت بسيار زيادي دارند. لذا، سه بحث اساسي زير در مورد روابط رگرسيوني تحقيق، مورد بررسي قرار گرفته که عبارتند از:

آزمون نرمال بودن داده هاي تحقيق، در اين تحقيق بررسي نرمال‌بودن داده‌ها بوسيله آزمون کلموگروف- اسميرنوف[۱۷] تحت نرم افزار Spss  ۱۸ انجام مي‌شود. بر اساس این آزمون اگر Sig جدول کلموگروف- اسمیرنف بیشتر از ۵ % باشد آنگاه نرمال بودن توزیع جامعه­ی آماری تحقیق در سطح اطمینان ۹۵ % تأیید می­شود.

 آزمون مناسب بودن الگوي خطي و نداشتن نقاط نامربوط، به منظور آزمون مناسب بودن الگوي خطي و نداشتن نقاط نامربوط از نمودارهاي پراکنش استفاده مي‌شود. باتوجه به اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ نمودارها نشان دهنده الگوي مشخصي (مثلا هلالي، قطري و …) نمي‌باشد، مناسب بودن الگوي خطي و عدم وجود نقاط نامربوط تاﻳﻴﺪ مي‌گردد.

  • آزمون همساني واريانس‌ها، آخرين نکته اساسي که ما در اين تحقيق در مورد روابط رگرسيوني آزمون خواهيم کرد، بحث همساني واريانس‌ها در نمودار باقي‌مانده‌ها در مقابل مقادير برازش شده است. در صورتي‌که اين نمودار، الگوي خاصي را تبيين کند يکي از مفروضات اساسي رگرسيون زير سوال خواهد رفت و نمي توان ادعا کرد که پراکندگي داده ها، تصادفي بوده است. لذا با توجه به اينکه نمودارهاي رسم شده زير الگوي خاصي را نشان نمي دهند مي توان به همساني واريانس‌ها اميدوار بود. از تحلیل همبستگی پیرسون که برای تعیین وجود رابطه­ی  بین دو متغیر کمی به کار می­رود در مواردی مي توان استفاده کرد که اولاً هردو متغیر در یک مقطع از زمان (همزمان) اندازه­گیری و ثبت شده باشد و ثانیاً توزیع داده­ها از توزیع نرمال پیروی کند.

۳-۹-۴-۱ ) هیستوگرام جهت نمایش توزیع نرمال متغیّر کمّی دوره گردش موجودي كالا              ۳-۹-۴-۲ ) هیستوگرام جهت نمایش توزیع نرمال متغیّر کمّی نسبت سودآوری

 

 

 

۳-۹-۴-۳ ) هیستوگرام جهت نمایش توزیع نرمال متغیّر کمّی متوسط دوره وصول مطالبات

۳-۹-۴-۴ ) هیستوگرام جهت نمایش توزیع نرمال متغیّر کمّی میزان دفعات واريز بستانكاران

 

 

 

 

۳-۹-۴-۵ ) هیستوگرام نمایش توزیع نرمال متغیّر کمّی نسبت هرینه های فروش و عمومی و اداری به فروش

با تامل در هيستوگرام هريك از متغيرها، مي توان شدت تمايل آن ها را به نوع چولگي درك كرد و سپس برداشت لازم را در خصوص شكل توزيع آن بعمل آورد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

۴-یافته­های تحقیق

۴-۱) مقدمه

طی فصول قبل، کلیات، ادبیات و روش تحقیق مورد بحث قرار گرفت. در این فصل یافته های تحقیق به تفصیل بیان شده است، مطالب فصل در دو بخش یافته­های تحقيقي ارائه می‌شود. در بخش اول، يافته‌هاي توصیفی متغیّرها ارائه می‌شوند. در این بخش برای شناخت متغیّرهای پژوهش به بررسی میانگین، میانه، انحراف معیار و سایر عوامل پرداخته شده است. اين شاخص هاتوزيع آماري متغيرها را نشان مي دهد. استنباط در مورد آزمون فرض ها بر اساس سطح معناداري بدست آمده از آزمون است بدين گونه كه هرگاه مقدار سطح معناداري كمتر از ۰۵/۰ باشد فرض صفر در سطح ۹۵ درصد رد مي شود و در غير اينصورت فرض صفر رد نمي شود. در بخش دوم به پاسخگویی بر اساس يافته هاي پژوهش پرداخته شده است. برای انجام فرضیات پژوهش از آزمون­های همبستگی پیرسون و اسپیرمن استفاده شد. همچنین در قسمت سایر یافته­های پژوهش مدل به دست آمده از آزمون رگرسیون ارائه شده است. محاسبات با استفاده از نرم افزارهای ۱۸ SPSS  انجام گرفته است.

 

۴-۲) توصيف داده هاي تحقيق

۴-۲-۱) توصيف جامعه و نمونه آماري

در نمایه زير شاخص هاي مرکزي از جمله ميانگين و ميانه و شاخص هاي پراکندگي از جمله انحراف معيار، کشيدگي و چولگي براي متغيرهاي مختلف محاسبه شده است بزرگ بودن ميانگين از ميانه وجود نقاط بزرگ را در داده ها نشان می دهد زيرا ميانگين تحت تاثير اين مقادير قرار می گيرد در اين موارد توزيع داده ها چوله به راست است براي مثال توزيع متغير ميزان دفعات واريز بستانكاران چوله به راست است توزيع چوله به چپ مشاهده نمي شود و در برخي متغيرها مقادير ميانگين و ميانه نزديك به هم است كه دراين موارد توزيع متغيرها متقارن است ساير متغيرها تقارن نسبي دارند يعني چولگي آن هاتقريبا صفر است.

متغیّر حداقل حداکثر دامنه تغییرات میانگین خطای انحراف از میانگین انحراف معیار چولگی کشیدگی
نسبت سودآوری ۱٫۰۶- ۴٫۸۳ ۵٫۸۹ ۲٫۵۶ ۰٫۰۷۶ ۱٫۰۹ ۰٫۷۷۸- ۰٫۱۷۱
دوره گردش موجودي كالا ۸٫۰۶- ۰٫۸۲- ۷٫۲۴ ۲٫۸۴- ۰٫۰۴۷ ۰٫۶۷۹ ۲٫۲۹۸- ۱۶٫۷۳۱
متوسط دوره وصول مطالبات ۳٫۱۴- ۵٫۰۶ ۸٫۱۹ ۱٫۷۱ ۰٫۱۱۲ ۱٫۶۰ ۰٫۳۲۲- ۰٫۱۳-
میزان دفعات واريز بستانكاران ۵٫۹۹- ۰٫۸۷ ۶٫۸۶ ۱٫۵۲- ۰٫۰۸۶ ۱٫۲۲ ۱٫۳۲۴- ۲٫۱۳۸
میانگین صنعت ۰٫۰۱- ۴٫۹۷ ۴٫۸۰ ۲٫۴۰ ۰٫۰۶۸ ۰٫۹۸ ۰٫۲۰۹ ۰٫۳۸۰-
نسبت استهلاک به فروش ۵٫۵۵- ۰٫۸۹- ۴٫۶۶ ۳٫۲۳- ۰٫۰۵۹ ۰٫۸۴۸ ۰٫۱۶۱ ۰٫۰۰۹

جدول ۴-۱: شاخص­های آماری متغیّرهاي کمّی نمونه آماري

در اغلب آزمون­های پارامتری، مفروضات مقدماتی بسیاری وجود دارند که تا این مفروضات تامین نشوند؛ نتایج به دست آمده از آزمون، نامعتبر خواهد بود. در میان این مفروضات مهم­ترین و شایع­ترین فرض، فرض نرمال بون داده هاست.

با توجه به جدول بالا، كمترين و بيشترين مقدار براي متغير هاي اين پژوهش، خلاصه شده است.

چولگی در حقیقت معیاری از وجود و یا عدم تقارن تابع توزیع می­باشد و برای توزیع نامتقارن چولگی صفر و برای یک توزیع نامتقارن با کشیدگی به سمت مقادیر بالاتر چولگی مثبت و برای توزیع نامتقارن با کشیدگی به سمت مقادیر کوچکتر مقدار چولگی منفی است. در حالت کلی معمولاً چنانچه چولگی و کشیدگی در بازه (۲، ۲-) نباشد داده­ها از توزیع نرمال بسیار دور بوده و باید قبل از هرگونه آزمونی که برای انجامشان باید فرض نرمال بودن داده­ها برقرار باشند، اصلاح گردند.

به طور کلی چولگی معیاری از تقارن و عدم تقارن تابع توزیع می­باشد که از فرمول زیر به­دست می­آید:

با توجه به ويژگي هاي مطرح شده براي متغيرها در فصول قبل، اعضاي جامعه آماري به تفكيك سال و صنعت به قرار جدول ۴-۲ در اين پژوهش بكارگرفته شده اند:

جدول شماره ۴-۲: جدول نمونه شرکت ها به تفکیک سال و صنعت

ردیف نوع صنعت سال ۱۳۸۶ سال ۱۳۸۷ سال ۱۳۸۸ سال ۱۳۸۹ سال ۱۳۹۰ جمع
۱ ماشین آلات و دستگاه های برقی ۸ ۰ ۴ ۰ ۴ ۱۶
۲ ماشین آلات و تجهیزات ۴ ۰ ۰ ۸ ۰ ۱۲
۳ منسوجات ۴ ۰ ۶ ۰ ۸ ۱۸
۴ لاستیک و پلاستیک ۴ ۰ ۰ ۰ ۰ ۴
۵ انواع فراورده های غذایی و آشامیدنی ۸ ۱۲ ۴ ۴ ۸ ۳۶
۶ فلزات اساسی ۴ ۶ ۴ ۴ ۵ ۲۳
۷ ساخت محصولات فلزی ۰ ۰ ۰ ۴ ۰ ۴
۸ استخراج معادن ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰
۹ وسایل اندازه گیری پزشکی و اپتیکی ۰ ۰ ۸ ۰ ۰ ۸
۱۰ چوب، کارتن کاغذ و بسته بندی ۰ ۴ ۴ ۴ ۴ ۱۶
۱۱ سایر محصولات کانی غیرفلزی ۰ ۴ ۶ ۴ ۴ ۱۸
۱۲ دباغی پراخت چرم و ساخت انواع پاپوش ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰
۱۳ مواد و محصولات شیمیایی ۸ ۱۵ ۵ ۴ ۸ ۴۰
۱۴ خودر و ساخت قطعات ۰ ۰ ۰ ۸ ۰ ۸
جمع ۴۰ ۴۱ ۴۱ ۴۰ ۴۱ ۲۰۳

 

 

 

 

 

 

 

۴-۳) تحليل یافته­های تحقيق

در اين قسمت ابتدا به بررسی نرمال­ بودن متغيّرهاي نسبت سودآوري، دوره گردش موجودي كالا، متوسط دوره وصول مطالبات، میزان دفعات واريز بستانكاران، ميانگين صنعت هر شركت، نسبت استهلاک به فروش می­پردازیم. برای این منظور از آزمون کولموگروف– اسمیرنف استفاده کرده­ایم.

همان­طور که در جدول۴-۳ مشاهده می­شود سطح معنی­داری در هر کدام از متغیّرهای نسبت سودآوري، دوره گردش موجودي كالا، متوسط دوره وصول مطالبات، ميانگين صنعت هر شركت، نسبت استهلاک به فروش بالای ۰۵/۰ می باشد. بنابراین با اطمینان بيش از ۹۵ درصد می­توان گفت اين متغیّرها دارای توزیع نرمال هستند. ولي سطح معني­داري در متغيّر میزان دفعات واريز بستانكاران زير ۰۵/۰ مي­باشد. پس اين متغير­ از توزيع نرمال پیروی نمی­کند.

جدول ۴-۳:  نتایج آزمون کولموگروف اسمیرونوف برای برازندگی توزیع نرمال

متغیر­ها تعداد آماره کولموگرف- اسمیرنف سطح معنی­داری دوطرفه
نسبت سودآوري ۲۰۳ ۰۳۸/۱ ۲۳۱/۰
هزینه­های ورودی شرکت ۲۰۳ ۷۹۵/۰ ۵۵۲/۰
دوره گردش موجودي كالا ۲۰۳ ۴۵۲/۱ ۰۵۹/۰
متوسط دوره وصول مطالبات ۲۰۳ ۵۵۰/۰ ۹۲۳/۰
میزان دفعات واريز بستانكاران ۲۰۳ ۹۸۲/۱ ۰۰۱/۰
ميانگين صنعت هر شركت ۲۰۳ ۵۸۹/۰ ۸۷۹/۰
نسبت استهلاک به فروش ۲۰۳ ۵۱۵/۰ ۹۵۴/۰

 

۴-۴) سایر یافته­های پژوهش

  • آزمون دوربین – واتسون[۱۸]

در این بخش با استفاده از رگرسیون خطی، به تخمین مدل پرداخته­ایم.

H0: بین خطاها همبستگی وجود ندارد

H1: بین خطاها همبستگی وجود دارد

یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مد نظر قرار می­گیرد، استقلال خطا­ها (تفاوت بین مقادری واقعی و مقادیر پیش­بینی شده توسط معادله رگرسیون) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطاها رد شود و خطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد. به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین-واتسون استفاده می­شود که به کمک فرمول زیر محاسبه می­شود:

اگر همبستگی بین خطاها را با  نشان دهیم در این صورت آماره دوربین واتسون به کمک رابطه زیر محاسبه می­شود:

نتایج آزمون دوربین-واتسون در جدول ۴-۴ آورده شده است. چنانچه این آماره در بازه ۱٫۵ تا ۲٫۵ قرار گیرد H0 آزمون پذیرفته می­شود و در غیر این­صورت H0 رد می­شود. همان گونه که مشاهده می­شود مقدار آماره دوربین واتسون برابر ۷۷۰/۱ می­باشد.

با توجه به مقدار آماره دوربین-واتسون که در بازه ۱٫۵ تا ۲٫۵ قرار دارد، بنابراین فرض عدم وجود همبستگی بین خطاها رد نمی­شود و می­توان از رگرسیون استفاده کرد.

همان گونه که مشاهده می­شود مقدار آماره دوربین واتسون برابر ۷۷۰/۱ می­باشد که این مقدار در بازه ۵/۱ الی ۵/۲ قرار دارد. لازم به ذکر است که این مقدار در دومین مدل تخمین که بهترین مدل بود به دست آمده­است.

جدول ۴-۴: آزمون دوربین واتسون جهت تعیین عدم خود همبستگی بین خطاها

ضریب همبستگی چندگانه ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده خطای معیار آماره دوربین واتسون
۳۰۲/۰ ۰۹۱/۰ ۰۸۲/۰ ۰۴۸/۱ ۷۷۰/۱

 

  • آزمون آنوا جهت بررسی رابطه خطی بین متغّیرها

در جدول ۴-۵، آزمون آنوا، حاوی تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین متغیّرها انجام شده است. در جدول حاضر سطح معنی­داری کمتر از ۵ درصد می­باشد، پس فرض خطی بودن رابطه بین متغیّرها تأیید می­شود.

جدول ۴-۵: آزمون آنوا جهت بررسی رابطه خطی بین متغّيرها

مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات آماره F سطح معنی­داری
رگرسیون ۰۷۴/۲۲ ۲ ۰۳۷/۱۱ ۰۴۸/۱۰ ۰۰۰/۰
باقی­مانده ۶۹۱/۲۱۹ ۲۰۰ ۰۹۸/۱
مجموع ۷۶۴/۲۴۱ ۲۰۲

 

با توجه به نتايجي كه تاكنون بدست آمده و توجه به مراحل انجام تحقيق، پس از بررسي خطي بودن روابط بين متغيرها، به تحليل روابط بين آن ها خواهيم پرداخت تا بتوان مدل برآوردي برگرفته از آن را براي تحقيق ارائه نمود و بتوان با استفاده از ضرايب و تكنيك هاي بدست آمده، بدرستي رابطه ي مورد نظر اين تحقيق، كه ارتباط بين هزينه هاي ورودي با نسبت سودآوري است را در قالب مدل برآوردي ارائه كرد.

در ادامه با ارائه تحليل روابط و بررسي نتايج آزمون رگرسيوني بعمل آمده، به ارائه مدل برآوردي پرداخته ايم.

 

۴-۵) تحليل روابط بين متغيرها

در جدول ۴-۶، نتایج حاصل از آزمون رگرسیون خطی نشان داده شده است. همان گونه که از جدول ۴-۶ مشخص است، معادله رگرسیون دارای عرض از مبدأ ۴۶۲/۳ می­باشد. که با توجه به سطح معنی­داری آن که کمتر از ۵ درصد است این عرض از مبدأ معنی­دار و قابل قبول می­باشد، لذا مي تواند درمدل برآوردي اين تحقيق جاي بگيرد. همچنين با توجه به نتایج این جدول، فقط دو متغیّر دوره گردش موجودی کالا با ضریب ۴۳۹/۰ و متغیّر میانگین صنعت با ضریب ۱۴۹/۰ بر نسبت سودآوری شرکت­های مورد مطالعه در قلمرو پژوهش تأثیر می­گذارند. اين بدان معني است كه از پنج متغير مستقل، سه متغير مستقل تحقيق، يعني متغيرهاي:

دفعات واريز بستانكاران، دوره وصول مطالبات و نسبت هزينه هاي اداري، تشكيلاتي و فروش بر درآمد فروش، داراي معني داري قابل قبول براي ورود به مدل برآوردي بدست آمده تحقيق نيستند.

جدول ۴-۶: آزمون رگرسیون با ورود تمام متغیّرهای معنی­دار

متغیّرها ضریب متغیّر (B) ضریب بتا آماره t سطح معنی­داری
عرض از مبدأ ۴۶۲/۳   ۵۲۲/۹ ۰۰۰/۰
گردش موجودی کالا ۴۳۹/۰ ۲۷۳/۰ ۰۴۷/۴ ۰۰۰/۰
میانگین صنعت ۱۴۹/۰ ۱۳۳/۰ ۹۷۸/۱ ۰۴۹/۰

 

با توجه به نتايج حاصل ازجدول ۴-۶ مي توان مدل برآوردي را بقرار زير بيان و ارائه نمود و يا برآورد مدل رگرسیون خطی چندگانه­ی نسبت­های سودآوری بر حسب مولفه­های هزینه­های ورودی شرکت به صورت زیر می­باشد:

میانگین صنعت ۱۴۹/۰ + گردش موجودی کالا ۴۳۹/۰ + ۴۶۲/۳ = نسبت سودآوری

اين بدان معناست كه در ازاي يكواحد تغيير در متغير مستقل اول اين تحقيق، اگر ساير متغيرها ثابت باشند، متغير وابسته تقريبا چهار واحد تغيير مي كند (افزايش يا كاهش مي يابد).

همچنين، با فرض ثابت بودن ساير عوامل، در ازاي يك واحد تغيير در متغير مستقل چهارم، متغير وابسته تحقيق، يعني نسبت سودآوري، به ميزان ۳٫۶ تغيير خواهد نمود (افزايش يا كاهش).

 

۴-۶) جمع بندی

در این فصل که به توصیف نمونه، جامعه ، توصیف داده ها و تحلیل داده‌هاي جمع‌آوري شده پرداخته شده است، ابتدا به توصیف داده های هر مدل از طریق آمار توصیفی؛ با استفاده از شاخص‌هاي مرکزي همچون ميانگين، ميانه، واريانس، چولگي و کشيدگي، براي تمام متغيرها محاسبه شده که جهت توصیف متغیرها و نوع توزیع داده­ها استفاده شده است، اين شاخص ها توزيع آماري متغيرها را نشان مي دهد.

در ادامه با استفاده از روش هاي ذكر شده مدل رگرسيوني چند متغيره برآورد شده است، همچنين به وجود رابطه خطي و استقلال خطاهاي تحقیق پرداخته شده است. سپس ارتباط متغیرهای  مستقل با متغیر وابسته از طریق روش آزمون رگرسيون خطي بررسی شده است که در فصل پنجم به بررسی نتایج مربوط به آزمون فرضیات و مقایسه این نتایج و ارائه پيشنهادات می پردازيم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم

۵-تلخیص، نتیجه­گیری و پیشنهادها

 

۵-۱) مقدمه

اين فصل با ارائه خلاصه‌اي كوتاه از مطالب سه فصل اول شروع شده، سپس با توجه به توصیف های آماری، نتایج تحقیق ارائه و ارزيابي می گردد. اصولاً هر تحقیق علمی در هر زمینه­ای از علوم در جهت رسیدن به اهداف خاص و با انگیزه­ای خاص انجام می­پذیرد. تحقیق حاضر نیز از لحاظ موضوعی به ارزیابی رابطه بین هزينه هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوری آن­ها درشرکت­های منتخب پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. در اين فصل ابتدا خطوط كلي تحقيق مرور مي‌شود، سپس براساس يافته‌هاي پژوهش،‌ به بحث و نتيجه­گيري پرداخته شده و پيشنهادهایی ارائه مي‌شود. جمع بندي، تلخيص و تفسير در هر کار به‌ ويژه مطالعات علمي و تحقيق بخشي اساسي محسوب مي‌گردد.

۵-۲) خلاصه یافته های تحقيق

در پژوهش حاضر ﻧﻴﺰ همانند ساﻳﺮ تحقيقات علمي، مراحل زﻳﺮانجام شده است :

روش کلی تحقیق، ﺗﻌﻴﻴﻦ جامعه های آماري، نمونه آماري و حجم نمونه، روش گردآوري اطلاعات، ابزار تحقیق، دقت، اعتبار و پایایی ابزار تحقیق، طرح مسئله تحقیق، فرضیه های تحقیق و روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده ها و آزمون فرضیه ها و در نهایت نتیجه گیری انجام شده است.

مطابق جدول ۴-۳ در فصل قبل، به استثناي متغير ميزان دفعات واريز بستانكاران، تمامي متغيرها با اطمينان بيش از ۰٫۹۵ داراي توزيع نرمال مي باشند. با توجه به نتايج بدست آمده در فصل قبل، مطابق آزمون رگرسيون خطي مورد استفاده، مدل برآوردي اين پژوهش بر حسب مولفه­های هزینه­های ورودی شرکت به صورت زیر بدست آمد:

X4 149/0 + X1 439/0 + 462/3 = Y

با توجه به اين مدل برآوردي و با توجه به نمايه هاي هيستوگرام بدست آمده، متغيرهاي مستقل اول و چهارم داراي بالاترين ميزان معني داري بوده لذا وارد مدل گرديده اند لذا در ازاي ۱ واحد تغيير در متغير مستقل اول اين تحقيق، اگر ساير متغيرها ثابت باشند، متغير وابسته تقريبا ۴ واحد تغيير مي كند(افزايش يا كاهش مي يابد).

همچنين، با فرض ثابت بودن ساير عوامل، در ازاي يك واحد تغيير در متغير مستقل چهارم، متغير وابسته تحقيق، يعني نسبت سودآوري، به ميزان ۳٫۶ تغيير خواهد نمود (افزايش يا كاهش).

اين بدان معني است كه از پنج متغير مستقل، سه متغير مستقل تحقيق، يعني متغيرهاي:

دفعات واريز بستانكاران، دوره وصول مطالبات و نسبت هزينه هاي اداري، تشكيلاتي و فروش بر درآمد فروش، داراي معني داري قابل قبول براي ورود به مدل برآوردي بدست آمده تحقيق نيستند.

 

۵-۳) نتیجه گیری

اين تحقيق مبتني بر اطلاعات واقعي بازار سهام مي‌باشد و اطلاعات آن از طريق سالنامه ها و نرم افزارهای اطلاعاتی انتشار یافته از سوی بورس اوراق بهادار تهران و همچنین صورت هاي مالي اساسي، ساير گزارشات مالي، گزارشات هیئت مدیره و يادداشت‌هاي همراه صورت هاي مالي انتشار يافته از سوي بنگاه‌هاي اقتصادي گردآوري شده است.

با توجه به موضوع اين پژوهش، فرضيه اصلي آن بدين قرار مطرح گرديد ” بین هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد ” كه تواما با اين موضوع، فرضيات  فرعي در قالب جدول زير مطرح شدند:

جدول ۵-۱: فرضيات فرعي اين پژوهش

شماره فرضیات فرعی
۱ بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوری شرکت رابطه برقرار است.
۲ بين متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري شركت ها ، ارتباطی وجود ندارد.
۳ بین میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري شرکت ها رابطه وجود دارد.
۴ ميانگين صنعت هر شركت با نسبت سودآوري آن در ارتباط است.
۵ بين نسبت «SGAE/SALES» با نسبت سودآوري شركت­ها،‌ رابطه وجود دارد.

 

 

 

 

 

 

در مورد جامعه و نمونه آماري اين پژوهش، شركت هاي منتخب پذيرفته شده در بازار اوراق بهادار تهران در يك قلمرو زماني پنج ساله با ويژگي هاي مندرج در فصل سوم، صورت پذيرفته است.

خلاصه نتایج هر مدل در فرضیات فرعی به شکل زیر خلاصه شده است :

  • در خصوص فرضیه فرعی اول :

در ارتباط با فرضیه­ فرعی یکم که بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد.

فرض هاي آماري به قرار زير مطرح شدند:

H0: بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود ندارد.

H1: بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد.

برای بررسی رابطه بین دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد که نتایج آن در جدول ۵-۲ مشاهده می­شود. در هر خانه از جدول سه عدد مشاهده مي­شود اولي ضريب همبستگي نمونه، دومي سطح معني داري آزمون و سومي تعداد داده­­هاست. با توجه به نتايج آزمون کولموگروف– اسمیرنف در بخش ۴-۳ مشاهده گرديد كه
داده­های متغیّرهای دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري از توزیع نرمال تبعیّت می­کنند لذا برای انجام این فرضیه از آزمون همبستگي پيرسن استفاده   مي­شود. با توجه به سطح معني­داري در جدول زير که برابر ۰۰۰/۰ و زیر پنج صدم می­باشد نتیجه گرفته می­شود بين دوره گردش موجودي كالا و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود دارد و فرضيه اوّل فرعی با اطمينان ۹۵/۰ مورد تاييد است.

جدول ۵-۲: نتيجه فرضيه فرعي اول

متغیّر ضريب همبستگي نمونه سطح معني داري تعداد
دوره گردش موجودي كالا ۲۱۷/۰ ۰۰۰/۰ ۲۰۳

 

  • در خصوص فرضیه فرعی دوم :

فرض هاي آماري به قرار زير مطرح شدند:

H0: بین متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود ندارد.

H1: بین متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد

در ارتباط با فرضیه­ فرعی دوم که بین متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد. برای بررسی رابطه بین متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد که نتایج آن در جدول
۵-۳ مشاهده می­شود. در هر خانه از جدول سه عدد مشاهده مي­شود اولي ضريب همبستگي نمونه، دومي سطح معني داري آزمون و سومي تعداد داده­­هاست. با توجه به نتايج آزمون کولموگروف – اسمیرنف در بخش ۴-۳ مشاهده گرديد كه داده­های متغیّرهای متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري از توزیع نرمال تبعیّت می­کنند لذا برای انجام این فرضیه از آزمون همبستگي پيرسن استفاده   مي­شود. با توجه به سطح معني­داري در جدول زير که برابر ۰۵۴/۰ و بیشتر از پنج صدم می­باشد نتیجه گرفته می­شود بين متوسط دوره وصول مطالبات و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود ندارد و فرضيه دوّم فرعی رد می­شود.

جدول ۵-۳: نتيجه فرضيه فرعي دوم

متغیّر ضريب همبستگي نمونه سطح معني داري تعداد
متوسط دوره وصول مطالبات ۱۳۵/۰- ۰۵۴/۰ ۲۰۳

 

 

  • در خصوص فرضیه فرعی سوم :

فرض هاي آماري به قرار زير مطرح شدند:

H0: بین میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود ندارد.

H1: بین میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد.

در ارتباط با فرضیه­ فرعی سوم که بین میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد. برای بررسی رابطه میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد که نتایج آن در جدول ۵-۴ مشاهده می­شود. در هر خانه از جدول سه عدد مشاهده مي­شود اولي ضريب همبستگي نمونه، دومي سطح معني داري آزمون و سومي تعداد داده­­هاست. با توجه به نتايج آزمون کولموگروف – اسمیرنف در بخش ۴-۳ مشاهده گرديد كه داده­های متغیّرهای میزان دفعات واريز بستانكاران و نسبت سودآوري از توزیع نرمال تبعیّت نمی­کنند لذا برای انجام این فرضیه از آزمون همبستگي اسپیرمن استفاده   مي­شود. با توجه به سطح معني­داري در جدول زير که برابر ۰۶۴/۰ و بیشتر از پنج صدم می­باشد نتیجه گرفته می­شود بين دفعات واریز بستانکاران و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود ندارد و فرضيه سوّم فرعی رد می­شود.

جدول ۵-۴: نتيجه فرضيه فرعي سوم

متغیّر ضريب همبستگي نمونه سطح معني داري تعداد
میزان دفعات واريز بستانكاران ۱۳۰/۰ ۰۶۴/۰ ۲۰۳

 

  • در خصوص فرضیه فرعی چهارم :

فرض هاي آماري به قرار زير مطرح شدند:

H0: بین ميانگين صنعت هر شركت و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود ندارد.

H1: بین ميانگين صنعت هر شركت و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد.

در ارتباط با فرضیه­ فرعی چهارم که بین ميانگين صنعت هر شركت و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد. برای بررسی رابطه ميانگين صنعت هر شركت و نسبت سودآوري از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد که نتایج آن در جدول ۵-۵ مشاهده می­شود. در هر خانه از جدول سه عدد مشاهده مي­شود اولي ضريب همبستگي نمونه، دومي سطح معني داري آزمون و سومي تعداد داده­­هاست. با توجه به نتايج آزمون کولموگروف – اسمیرنف در بخش ۴-۳ مشاهده گرديد كه داده­های متغیّرهای ميانگين صنعت هر شركت و نسبت سودآوري از توزیع نرمال تبعیّت می­کنند لذا برای انجام این فرضیه از آزمون همبستگي پیرسن استفاده مي­شود. با توجه به سطح معني­داري در جدول زير که برابر ۰۶۵/۰ و بیشتر از پنج صدم می­باشد نتیجه گرفته می­شود بين ميانگين صنعت هر شركت و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود ندارد و فرضيه چهارم فرعی رد می­شود.

جدول ۵-۵: نتيجه فرضيه فرعي چهارم

متغیّر ضريب همبستگي نمونه سطح معني داري تعداد
ميانگين صنعت هر شركت ۱۳۰/۰ ۰۶۵/۰ ۲۰۳

 

  • در خصوص فرضیه فرعی پنجم :

فرض هاي آماري به قرار زير مطرح شدند:

H0: بین نسبت هزینه های فروش و عمومی واداری به فروش خالص و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود ندارد.

H1: بین نسبت هزینه های فروش و عمومی و اداری به فروش خالص و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد.

در ارتباط با فرضیه­ فرعی پنجم که بین نسبت هزینه های فروش و عمومی و اداری به فروش خالص و نسبت سودآوري شرکت­های قلمرو تحقیق رابطه وجود دارد. برای بررسی رابطه نسبت هزینه های فروش و عمومی و اداری به فروش خالص و نسبت سودآوري از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد که نتایج آن در جدول ۵-۶ مشاهده می­شود. در هر خانه از جدول سه عدد مشاهده مي­شود اولي ضريب همبستگي نمونه، دومي سطح معني داري آزمون و سومي تعداد داده­­هاست. با توجه به نتايج آزمون کولموگروف– اسمیرنف در بخش ۴-۳ مشاهده گرديد كه داده­های متغیّرهای نسبت هزینه های فروش و عمومی واداری به فروش خالص و نسبت سودآوري از توزیع نرمال تبعیّت می­کنند لذا برای انجام این فرضیه از آزمون همبستگي پیرسن استفاده مي­شود. با توجه به سطح معني­داري در جدول زير که برابر ۷۶۸/۰ و بیشتر از پنج صدم می­باشد نتیجه گرفته می­شود بين نسبت هزینه های فروش و عمومی و اداری به فروش خالص و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود ندارد و فرضيه پنجم فرعی رد می­شود. در ارتباط با آزمون رگرسیون خطی در جدول ۴-۶، نتایج حاصل از آزمون رگرسیون خطی نشان داده شده است. همان گونه که از جدول ۴-۶ مشخص است، معادله رگرسیون دارای عرض از مبدأ ۴۶۲/۳ می­باشد. که با توجه به سطح معنی­داری آن که کمتر از ۵ درصد است این عرض از مبدأ معنی­دار و قابل قبول می­باشد. با توجه به نتایج این جدول، متغیّر دوره گردش موجودی کالا با ضریب ۴۳۹/۰، متغیّر میانگین صنعت با ضریب ۱۴۹/۰ بر نسبت سودآوری شرکت­های مورد مطالعه در قلمرو پژوهش تأثیر می­گذارند.

جدول۵-۶: نتيجه فرضيه فرعي پنجم

متغیّر ضريب همبستگي نمونه سطح معني داري تعداد
نسبت هزینه های فروش و عمومی و اداری به فروش خالص ۰۲۱/۰- ۷۶۸/۰ ۲۰۳

 

  • در خصوص فرضيه اصلي

برای بررسی رابطه بین هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوري از آزمون ضریب همبستگی استفاده شد که نتایج آن در جدول ۵-۷ مشاهده می­شود. در هر خانه از جدول سه عدد مشاهده مي­شود اولي ضريب همبستگي نمونه، دومي سطح معني داري آزمون و سومي تعداد داده­­هاست. با توجه به نتايج آزمون کولموگروف– اسمیرنف در بخش ۴-۳ مشاهده گرديد كه داده­های متغیّرهای هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوري از توزیع نرمال تبعیّت می­کنند لذا برای انجام این فرضیه از آزمون همبستگي پيرسن استفاده  مي­شود. با توجه به سطح معني­داري در جدول زير که برابر ۰۴۶/۰ و زیر پنج صدم می­باشد نتیجه گرفته می­شود بين هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوري رابطه معنی­داری وجود دارد و فرضيه اصلی با اطمينان ۹۵/۰ مورد تاييد است.

جدول ۵-۷: نتایج آزمون همبستگی پیرسن بین هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوري

متغیّر ضريب همبستگي نمونه سطح معني داري تعداد
نسبت سودآوري ۵۴۷/۰ ۰۴۶/۰ ۲۰۳

 

۵-۴) پیشنهادهای تحقیق

۵-۴-۱) پیشنهادهای کاربردی حاصل از تحقیق

یکی از ابزارهایی که جهت تعیین موقعیت مالی شرکت­ها مورد استفاده قرار می­گیرد تجزیه و تحلیل نسبت­های مالی است. فایده نسبت­ها آن است که رابطه بین اقلام عمده صورت­های مالی دقت پیدا می­کند. هم­چنین با استفاده از آن مشکلات و نقاط ضعف و قوت مالی شرکت­ها تعیین می­گردد. البته نسبت­ها وقتی بیش­تر مفهوم پیدا می­کنند که با سایر نسبت­ها در گذشته همان شرکت و یا با مؤسسات مشابه یا با استانداردهای مطلوب صنعت مقایسه شوند. هدف از این تحقیق ارزیابی رابطه بین هزينه­هاي ورودي شركت­ها و نسبت سودآوری آن­ها در شرکت­های منتخب پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می­باشد، در این راستا رابطه­ی معنی­داری بین ضرایب رگرسیون و گردش موجودی کالا مشاهده شد؛

لذا به سرمایه­گذاران پیشنهاد می­گردد كه:

  • در هنگام تصمیم­گیری، بيش از پيش به هزینه­های ورودی شرکت و میانگین صنعت که از تقسیم استهلاک بر فروش خالص به دست می­آید توجه نمايند.
  • هم­چنین به نسبت­های فعالیت، نظیر گردش موجودی کالای شرکت توجه کنند. چرا که نسبت‌هاي فعاليت تعيين مي­كند كه تا چه حد شرکت منابع خود را به نحو مؤثر به­كار مي­گيرد. اين نسبت­ها مربوط به مقايسه ميان حجم فروش و سرمايه­گذاري در دارايي‌هاي مختلف مانند موجودي‌ها، دارايي‌هاي ثابت، بدهكاران وغيره مي­باشد.

 

۵-۴-۲) پیشنهادها برای تحقیقات آتی

  1. ‌‌بررسي تطبيقي ‌‌قابليت ‌‌اتكاي معيارهاي اندازه گيري همچون ارزش منصفانه با‌‌ نسبت ‌‌هاي ‌‌سودآوري‌؛
  2. بررسی رابطه بین هزینه­های ورودی شرکت­ها و شاخص تمرکز؛
  3. بررسی رابطه بین هزینه­های ورودی شرکت­ها و درجه ریسک اعتباری شركت؛
  4. بررسی رابطه بین هزینه­های ورودی شرکت­ها و سهم بازار شرکت؛
  5. بررسی رابطه بین هزینه­های ورودی شرکت­ها و اندازه شرکت؛
  6. بررسی تطبيقي هزینه­های ورودی شرکت­ها و شاخص ۵۰ شركت برتر؛

 

۵-۵) محدودیت­های تحقیق

به دلیل اهمیت موضوع، محدودیت­ها را بدون توجه به نوع تقسیم­بندی­ها به شرح زیر معرفی می­نمایم. البته با تأکید بر این­که راه ادامه موضوع در همین وضعیت میسر است.

از جمله این تحقیق، محدودیت­هایی که کنترل آن از عهده پژوهشگر خارج بود مانند:

  • عدم کنترل همه متغیرها که در محدوده تحقیق قرار دارند.
  • در مورد ابزار و وسایل، پژوهشگر نمی­تواند صحت و درستی ابزار را کنترل کند.
  • محدودیت­های بودجه، عدم وجود آزادی عمل، نوع فرهنگ حاکم بر شرکت­ها، فقر منابع، محدوديت زماني و مکاني، تلفيق و ادغام تعدادي از شرکت­هاي نمونه در طي دوره تحقیق و در نتيجه استفاده از اطلاعات شرکت اصلي در سال­های پس از ادغام.
  • محدودیت­های ذاتی استفاده از منابع اینترنتی، برای جمع­آوری داده­های مربوط به تحقیق و مسائل این چنینی نیز از انواع محدودیت­های این تحقیق شمرده می­شوند.