مدیریت یکپارچه نقدینگی

انجام پایان نامه 
تصمیمات پشتیبان برای مدیریت یکپارچه نقدینگی

اخیرا مدیریت نقدینگی توجه زیادی را به خود جلب کرده است چه در بین محققان و چه سایر دست اندرکاران. گسترش نقش و مسئولیت های مدیران نقدینگی و خزانه داران شرکت باعث افزایش تمرکز بر مدیریت نقدینگی به عنوان یکی از عملکردهای حیاتی شرکت شده است. تحقیقات آکادمیک اصولا بر ارائه ابزارهای تحلیلی برای حل مشکلات سازمان یافته با ماهیت مجزا تکیه می کنند. واضح است که هیچ تلاشی برای یکپارچه سازی مسائل فرعی مدیریت نقدینگی صورت نگرفته است؛ این مسائل فرعی دارای تاثیرات متقابل بوده و همچنین بر سایر تصمیمات مالی نیز تاثیرگذار هستند. لازم است چارچوبی به غیر از شناسایی روابط متقابل فوق الذکر تعیین شود تا مدیر نقدینگی بتواند همه همبستگی های موجود در یک عملیات را بطور مستقل شناسایی کند.

سیستم های پشتیبان تصمیم گیری؛ فقط پتانسیل کافی برای فائق آمدن بر برخی نواقص را دارند. در این مقاله قصد داریم چارچوب مفهومی برای طراحی یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS[1]) مبتنی بر مدل را برای مدیریت یکپارچه نقدینگی ارائه کنیم. این چارچوب باید اساس مفیدی از تلاش های طراحی سیستم های پشتیان مبتنی بر کامپیوتر برای مدیریت نقدینگی باشد.

واژگان کلیدی:

سیستم پشتیبان تصمیم گیری: مبتنی بر مدل؛ مالی؛ سرمایه در گردش.

مدیریت نقدینگی: تراز نقدینگی، دریافت مبالغ نقدی، تدارکات نقدی، تمرکز مالی، هزینه های نقدی، تصمیمات زیربنایی، تصمیمات عملی

 

انجام پایان نامه

  1. مقدمه

اخیرا مدیریت نقدینگی توجه زیادی را به خود جلب کرده است چه در بین محققان و چه سایر دست اندرکاران. محققان در تحقیقات اخیر خود اقدام به تحقیقات سالانه کرده و یک سازمان به نام سمپوزیوم مدیریت نقدینگی، خزانه داری و سرمایه در گردش را برای تقویت هر چه بیشتر تحقیقات در این زمینه ها تشکیل داده اند. اما در زمینه های عملی نیز توجه و آگاهی از اهمیت مدیریت نقدینگی منجر به تشکیل سازمان ملی مدیریت نقدینگی شرکت ها (NCCMA[2]) در سال ۱۹۸۰ شده است؛ طبق گزارشات این سازمان در حال حاضر ۲۸۰۰ عضو داشته و یک ژورنال پرطرفدار به نام ژورنال مدیریت نقدینگی را منتشر می کند. علاوه بر آن؛ گسترش نقش و مسئولیت های مدیران نقدینگی و خزانه داران شرکت باعث افزایش تمرکز بر مدیریت نقدینگی به عنوان یکی از عملکردهای حیاتی شرکت شده است. شواهدی که در این راستا ارائه می شوند؛ عمدتا مبتنی بر بحث های متعددی هستند که در زمینه مدیریت نقدینگی انجام می شوند؛ در این بحث ها توجه به  مدیریت نقدینگی  به عنوان یک عنصر مهم در تعیین سود و هزینه مطرح شده است.انجام پایان نامه

با یک بررسی از مقالات اخیر آکادمیک در زمینه مدیریت نقدینگی متوجه می شویم که تحقیقات آکادمیک عمدتا بر ابزارهای تحلیلی پیچیده برای حل مشکلات تکیه می کنند که در اغلب موارد بسیار سازمان یافته و دارای ماهیت مجزا می باشند. مدل های متعددی برای برنامه ریزی جریان نقدینگی ارائه شده اند از مدل های مبتنی بر نوع موجودی تا انواع خطی، خطی مختلط با اعداد صحیح، فرمولاسیون برنامه ریزی دینامیک و مدل های کنترل محدود اما برخی رویکردهای اخیر استفاده از برنامه ریزی جریان شبکه ای را پیشنهاد می کنند. تقریبا د رهمه این مدل ها از تکنیک های محاسباتی برای مشکلات فرعی مدیریت نقدینگی که عمدتا مجزا هستند استفاده شده است مثل استفاده از Lockbox  [۳]؛ برنامه زمان بندی انتقال مبالغ و غیره ؛ در این بررسی ها فرض اولیه بر اینست که توسعه روندهای مناسب برای مدیریت نقدینگی بستگی به مسائلی دارد که در عملیات پیش می آیند.

واضح است که هیچ تلاشی برای یکپارچه سازی مسائل فرعی مدیریت نقدینگی صورت نگرفته است؛ این مسائل فرعی دارای تاثیرات متقابل بوده و همچنین بر سایر تصمیمات مالی – در کوتاه مدت و بلند مدت – نیز تاثیرگذار هستند. لازم است چارچوبی به غیر از شناسایی روابط متقابل فوق الذکر تعیین شود تا مدیر نقدینگی بتواند همه همبستگی های موجود در یک عملیات را بطور مستقل شناسایی کند. برای این منظور باید محدودیت های سازمانی، جریان های اطلاعات رسمی و غیر رمسی و همچنین استراتژی ها و سیاست های شرکت را در نظر گرفت.انجام پایان نامه

در حقیقت یکی از ضعف های بدیهی اغلب تئوری های اصولی مالی؛ عدم ارتباط بین دستورالعمل های هنجاری و تمرکز استراتژیک شرکت است. لازم است یک چارچوب مدل سازی تهیه گردد تا مدل سازی پیش گستر توسط مدیران تسهیل گردد. از سوی دیگر؛ رویکردهای مدل سازی و حل مشکلات در مدیریت مالی عموما بر اساس روش های آکادمیک انجام می شوند؛ شاید علت امر ماهیت پیچیده و دشواری استفاده از این روش ها باشد.

پیشرفت های عظیم در تکنولوژی میکروکامپیوتر این وضعیت را به شدت تغییر داده است. امروزه می توان سیستم های پشتیبان تصمیم گیری را به نوعی طراحی کرد که فقط برای ارزیابی برخی تصمیم گیری های مدیریت نقدینگی کارآیی نداشته بلکه می توانند حتی روابط متقابل بین چندین متغیر تصمیم گیری را تعیین کنند. از سوی دیگر؛ می توان این سیستم را به نوعی طراحی کرد که مدیر بتواند محدودیت ها و سیاست های مختلف را شناسایی کرده و همچنین استراتژی ها و اهداف مورد نیاز را تعیین کند. اگر این سیستم ها را بصورت محاوره ای و تعاملی برنامه ریزی کنند؛ می توان از آنها برای طراحی راحت تر استراتژی ها نیز استفاده کرد بنابراین عنصر اقدامات پیش گستر در این سیستم تامین می شود. از این سیستم می توان برای کاهش تفاوت های بین تئوری و عمل استفاده کرد؛ فقط کافیست پیچیدگی ها را برطرف کرده و دشواری های استفاده از مدل های هنجاری را نیز حذف کرد.

هدف از این مقاله مفهوم سازی و نشان دادن یک رویکرد برای طراحی سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) مبتنی بر مدل برای مدیریت نقدینگی است. در باقیمانده این مقاله مطالب ذیل را می خوانید: بخش بعدی برای توصیف چارچوب طراحی یک سیستم موثر پشتیبان طراحی در راستای اهداف این مقاله اختصاص یافته است. این توصیف بر اساس بررسی تعداد زیادی از مقالات در زمینه سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) تنظیم شده است. چارچوب خاص برای مدیریت نقدینگی را در بخش ۳ توضیح داده ایم. در بخش ۴ پروسه تصمیم گیری را بطور یکپارچه توضیح داده ایم تا یک رویکرد هنجاری مبتنی بر مدل برای طراحی سیستم پشتیبان تصمیم گیری در مدیریت نقدینگی ارائه کنیم. در بخش نتیجه گیری هم خلاصه موارد را ارائه کرده ایم.

  1. سیستم های پشتیبان تصمیم گیری
    • سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) چیست؟

در ابتدا Scott Morton مفاهیم لازم برای تعیین یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری را بررسی و ارائه کرد. یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) را یک سیستم مبتنی بر کامپیوتر توصیف می کنیم که برای پیشتیبانی و بهبود تصمیم گیری های مدیریتی طراحی شده است. شواهد نشان می دهند که توجه و علاقه به درک و توسعه سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) جهت پشتیبانی از تصمیم گیری ها در بین شرکت ها و مدیران افزایش یافته است. علت افزایش محبوبیت سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) را می توان با توجه به پیشرفت های انجام شده در ترمینال های گرافیک تعاملی؛ سیستم های دسترسی آنلاین مستقیم؛ اشتراک زمانی؛ مینی کامپیوترها و ماکروکامپیوترها؛ و همچنین توسعه نرم افزارها در سیستم های مدیریت پایگاه داده ها (DBMS[4]) توضیح داد.

اگرچه تشخیص مثال هایی از  سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) بر اساس مشخصه های آن بسیار راحت است اما ارائه یک تعریف رسمی و یکپارچه با عمومیت مناسب از سایر قابلیت های آن بسیار دشوار است. یکی از مشکلات در توصیف سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) – همانطور که در سایر واژگان جدید نیز مشاهده می کنیم – مفاهیم مختلفی است که افراد مختلف برداشت می کنند. ارائه توصیف ها در یک مقاله همراه با در نظر گرفتن طیف بسیار وسیع از کاربردها است که با توصیف ظریف و دقیق متفاوت است. در یک توصیف ظریف و دقیق؛ سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) را یک سیستم تعاملی مبتنی بر کامپیوتر تعریف می کنند که به مدیران در تصمیم گیری های ساخت نیافته کمک می کند؛ برای مثال تصمیم گیری در زمینه هایی که با استفاده از روندها یا رویکردهای ساخت یافته امکانپذیر نیستند چون محیط تصمیم گیری بسیار نامشخص است. از سوی دیگر؛ طیف توصیف ها از سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) دقت کافی ندارد تا یک سیستم مناسب برای پشتیبانی از تصمیم گیری را نشان دهد. رویکردهای توصیفی به اندازه کافی عمومیت ندارند تا بتوانیم از آنها برای تعیین یا تشخیص سیستم های جدید استفاده کنیم. اما با توجه به رشد تحقیق ها و بررسی ها در زمینه سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) ؛ در حال حاضر می دانیم که این سیستم برای پشتیبانی از همه جنبه های تصمیم گیری یا پروسه های آن مناسب است. دامنه پشتیبانی از توصیف یک مورد در جنبه های ساخت نیافته تا جنبه های توصیفی موارد ساخت یافته را شامل می شود.

تعیین پروسه های تصمیم گیری

مراحل:

۱

تعیین فازها/ متغیرهای مهم
بررسی پروسه های تصمیم گیری

 

 

۲

مدل سازی برای تصمیم گیری و پایگاه داده های پشتیبان
ارزیابی مدل ها و پایگاه های داده جایگزین

 

 

۳

اقامه طرح سیستم پشتیبان تصمیم گیری

 

 

۴

ارزیابی برای شناسایی تغییرات مورد نیاز

 

 

۵

شکل ۱: چارچوب عمومی برای طراحی موثر سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS)

در شکل ۱؛ چارچوب پیشنهادی در این مقاله را برای مفهوم سازی سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) در مدیریت نقدینگی را نشان داده ایم. این چارچوب حاصل بررسی های گسترده از مقالات ارائه شده در زمینه سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) می باشد. گام اول؛ تعیین پروسه های تصمیم گیری است که نیازمند پشتیبانی هستند. گام بعدی؛ بررسی پروسه های تصمیم گیری شناسایی شده است. از آنجا که هدف از این مقاله تعیین یک سیست پشتیبان تصمیم گیری هنجاری است ؛ ما نیز تعیین پروسه های تصمیم گیری را از بین مقالات در زمینه های هنجاری انجام داده ایم. در چارچوب پیشنهادی مشخص می شود که مدیریت نقدینگی به تصمیم گیرنده اجازه نمی دهد بصورت یکپارچه، صریح و سیستماتیک استراتژی ها و سایر عوامل کیفی مهم را ارزیابی کند. بررسی مقالات هنجاری نشانگر روش شناسی های مدل سازی بود که در آنها مدل های پشتیبان برای سیستم های تصمیم گیری ارائه شده اند. بطور کلی؛ توسعه دهنده این سیستم ها باید یک محیط پایگاه داده های مناسب برای سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) ارائه کند. در این مرحله باید تعیین سیستم های واسطه مدیریتی و همچنین سیستم های گفتگو را در نظر گرفت. اجرای مرحله آخر بر اساس این واقعیت است که سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) طراحی شده یک پروسه تکرارشونده می باشد. نیازهایی که از قبل تعیین نشده اند هنگام اجرای سیستم یا پس از آن مشخص می شوند. یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) موفق؛ سیستمی است که دارای انعطاف کافی برای پذیرش تغییرات لازم باشد.

در شکل ۲ یک توصیف ساخت یافته از سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) را ارائه می کنیم. یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) دارای سه مجموعه از اجزاء است: یک مدل اصلی، یک پایگاه داده ها و سیستم های واسطه مدیریت. در شکل ۲ نشان داده ایم که مدل اصلی را می توان با استفاده از مولد سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS)؛ ابزارهای سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) یا هر دو تشکیل دهیم. پایگاه داده ها شامل داده های مورد نیاز برای پروسه های تصمیم گیری است؛ یعنی پروسه هایی که قرار است سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) از آنها پشتیبانی کند؛ این منابع را می توان بطور گسترده دسته بندی کرد: تبادلی، داخلی غیر تبادلی و خارجی . سیستم های واسطه مدیریت دارای سه جزء فرعی هستند: سیستم های مدل مدیریتی؛ سیستم های مدیریت پایگاه داده ها و سیستم های مدیریت گفتگو. در بخش بعدی؛ پروسه مرحله به مرحله توسعه سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) و توصیف ساخت یافته سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) برای مدیریت نقدینگی را توضیح می دهیم.

سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) مبتنی بر مدل                      پایگاه داده های سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS)

DSS خاص

 

DSS مولد

 

ابزار DSS

داده های تبادلی قابل استخراج

 

 

داده های خارجی            داده های داخلی

غیر تبادلی

سیستم های مدیریت                     سیستم های مدیریت پایگاه داده ها

بر اساس مدل (MMS)

 

سیستم های مدیریت با واسط کاربر (UIMS)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

        کاربر

مدیریت گفتگو

 

شکل ۲: اجزاء سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS)‌

 

  1. سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMDSS[5])

پروسه بررسی و مطالعه مدیریت نقدینگی را می توان با پرس و جو برای یافتن پاسخ هایی برای برخی پرسش ها آغاز کرد. مدیر نقدینگی چه کاری انجام می دهد؟ طبق مقالات چه نوع تصمیم گیری هایی باید توسط تیم مدیریت نقدینگی انجام شوند؟ بطور عام؛ مدیریت نقدینگی مسئولیت تجهیز، کنترل و برنامه ریزی برای منابع نقدی شرکت را برعهده دارد. این مسئولیت را می توان از دیدگاه های استراتژیک، تاکتیکی و یا عملیاتی بررسی کرد. در یک بررسی هنجاری از مدیریت نقدینگی مشخص شده است که پروسه تصمیم گیری مدیریت نقدینگی شامل ۵ نوع تصمیم گیری اصلی است:

  1. مدیریت تراز نقدی
  2. وصول نقدی
  • تجهیز و تمرکز نقدی
  1. پرداخت هزینه های نقدی
  2. طراحی سیستم بانکی برای خدمات اعتباری

در ۴ مورد از انواع تصمیم گیری های اصلی؛ برخی مسائل و مشکلات فرعی را می توان شناسایی کرد:

  1. مدیریت تراز نقدی
  • مدیریت وضعیت نقدینگی
  • پیش بینی نقدینگی
  • سرمایه گذاری نقدینگی مازاد
  • وام گرفتن برای تامین کمبودهای نقدی
  1. وصول نقدی
  • پردازش در داخل سازمان
  • تعیین lockbox
  • تجهیز و تمرکز نقدی
  • طراحی سیستم های متمرکز
  • انتخاب مکانیزم های انتقال وجوه
  • زمان بندی برای انتقال وجوه
  1. پرداخت هزینه های نقدی
  • سیستم پرداخت هزینه ها
  • تکنیک های پرداخت هزینه ها

هریک ازموارد فوق الذکر را بررسی خواهیم کرد.

  • مدیریت تراز نقدی
    • مطالعه پروسه تصمیم گیری

یکی از مسئولیت های اولیه مدیریت نقدینگی؛ حفظ وجوه دریافتی است تا بتواند تراز نقدی مطلوب را ایجاد کند. این فعالیت در هر شرکت مستلزم اینست که مدیر نقدینگی بتواند منابع موجود را در ابتدای برنامه ریزی یا تعیین افق عملیاتی مشخص کند. برای این کار باید از خدمات گزارش تراز استفاده کند که توسط بانک شرکت یا سیستم های گزارش داخلی فراهم می شوند. سپس پیش بینی دریافت وجوه و پرداخت هزینه ها بصورت یکپارچه و بر اساس ارزیابی های موجود از منابع انجام می شود. هر شرکت بطور معمول دارای سیستم های گزارش دهی داخلی است که از اطلاعات آنها برای پیش بینی زمان دریافت مطالبات و محل پرداخت هزینه ها استفاده می شود.

انجام این کارها عموما بر اساس فهرست ها انجام می شود. برای مثال؛ تخمین ها و پیش بینی ها باید بر مبنای روزانه و برای ۵ روز آینده ارائه شوند؛ یا بر مبنای هفتگی برای ۳ هفته آینده ارائه شوند و یا بر مبنای ماهانه برای ۲ ماه آینده ارائه شوند. این گزارشات باید روزانه به روز رسانی شوند تا امکان مقایسه تخمین های انجام شده با واقعیت فراهم شده و تغییرات مناسب یا اصلاحات انجام شوند.

براساس درخواست های مالی تائید شده؛ انتقال وجوه به محل های مختلف صورت می گیرند. مدیر نقدینگی وضعیت نقدی شرکت را در انتهای روز قبل می داند و تخمین هایی برای وضعیت نقدی امروز دارد؛ همچنین می تواند وضعیت نقدی را برای روزهای آینده بر اساس پیش بینی های انجام شده در فهرست بودجه پیش بینی کند. انجام انتقال وجوه به سایرین؛ گاهی اوقات نیازمند وام گرفتن یا سرمایه گذاری است. در شکل ۳ پروسه تصمیم گیری مدیریت تراز نقدی و روابط متقابل بین بخش های تعیین شده را مشاهده می کنید

دو جنبه از شکل ۳ نیازمند توضیحات بیشتر هستند. اول؛ در شکل ۳ دروندادهای استراتژیک و سیاست ها تعیین کننده لزوم ایجاد تغییر در حداقل تراز نقدی یا سایر تصمیم گیری ها هستند. دوم؛ مدیر نقدینگی باید مقدار مازاد ( یا کمبود) نقدینگی را مشخص کند؛ در ضمن باید تعیین کند که این وضعیت دائمی است یا موقت چون اگر مازاد یا کمبود نقدینگی موقت باشد؛ ارزیابی سرمایه گذاری های کوتاه مدت یا وام گرفتن لازم است اما اگر مازاد یا کمبود نقدینگی دائمی باشد باید به فکر یک روش جایگزین مالی بلند مدت بود.

براساس سایز شرکت؛ مدیر نقدینگی باید برخی جایگزین ها را برای وام گرفتن تعیین کند. برخی از انواع وام گرفتن برای کوتاه مدت عبارتند از وام های کوتاه مدت بانکی؛ اوراق و اسناد بهادار قابل انتقال؛ حواله بانکی و سفته بانکی. مدیر نقدینگی باید بهترین شیوه اخذ وام را از منابع موجود بررسی و انتخاب کند. همچنین باید شرائط و عملکردهای وام دهنده را تجزیه و تحلیل کند. همچنین شرکت باید گزارشات کاملی از معاملات روتین ارائه کند تا برای شرائط اخذ وام کوتاه مدت بررسی شوند تا برخی از آنها حذف شده یا برخی دیگر زمان بندی شوند. همچنین شرکت می تواند از وام دهنده درخواست گزارشات تحلیل عملکرد کند تا بتواند درخواست های مختلط را ارزیابی نماید.

سیستم گزارش دهی داخلی
سیستم گزارش دهی خارجی
دروندادهای استراتژیک و سیاست ها
پایگاه داده ها
تحلیل اطلاعات تراز
سیستم بانکداری متمرکز / خط اعتباری
ارزیابی وضعیت نقدینگی

 

 

 

 

 

 

اعلام تصمیمات انتقال وجوه

ارزیابی جایگزین سرمایه گذاری کوتاه مدت
مازاد دائمی است یا موقت
کمبود دائمی است یا موقت
ارزیابی جایگزین برای وام کوتاه مدت

مازاد                               کمبود

موقت

جایگزین برای وام کوتاه مدت
ارزیابی جایگزین ها
ارزیابی جایگزین ها
جایگزین سرمایه گذاری کوتاه مدت

دائم                                         دائم

تصمیم برای سرمایه گذاری
تصمیم برای وام گرفتن
پایگاه داده ها

 

 

 

 

 

شکل ۳: پروسه تصمیم گیری مدیریت تراز نقدی

 

 

سرمایه گذاری های کوتاه مدت متعددی برای شرکت ها مهیا است و نوع آنها بستگی به میزان سرمایه گذاری و طول دوره سرمایه گذاری دارد. مهمترین ابزار سرمایه گذاری کوتاه عبارتند از “گواهی سپرده [۶] ” که توسط بانک های مهم صادر می شوند؛ “ اوراق یا اسناد بهادار قابل انتقال[۷] ” که توسط شرکت های بزرگ و شرکت های هولدینگ بانکی صادر می شوند؛ “اوراق بهادار[۸] ” دولت ایالات متحده و “سپرده بانکی مدت دار[۹] ” که توسط بانک بازرگانی صادر می شود. یک روش متداول برای تکمیل معاملات سرمایه گذاری کوتاه مدت برای اجرای توافق نامه بازخرید با طرف دیگر قرارداد؛ معمولا توسط یک بانک یا واسطه (دلال) انجام می شود. همچنین می توان یک توافق نامه بازخرید را برای کاهش عدم قطعیت با توجه به طول ترازهای مازاد موقت “باز” کرد.

شرکتی که در سرمایه گذاری کوتاه مدت فعالیت می کند؛ این نوع فعالیت باید بر اساس دستورالعمل های سیاست گسترده مثل انواع سرمایه گذاریی ها مدیریت شود؛ حداکثر سرمایه گذاری که در هر نوع از اوراق بهادار انجام می شود و به روز رسانی دوره ای آنها نیز باید در لیست مربوطه قید شوند. در زمینه وام گرفتن کوتاه مدت؛ مدیر نقدینگی باید تعدادی از گزارشات مربوط به فعالیت ها، سررسیدها و پروفایل های سرمایه گذاری را در اختیار داشته باشد.

هدف از پیش بینی نقدینگی؛ فراهم آوردن تخمین هایی از دریافت ها و پرداخت های آینده است. این اطلاعات برای مدیریت کردن تراز نقدینگی حیاتی بوده و به برنامه ریزی مالی کوتاه مدت شرکت کمک می کنند. رویکردهای پیش بینی را می توان به دو گروه طبقه بندی کرد: قراردادی و آماری. رویکرد قراردادی معمولا بر اساس گردآوری انبوه تخمین ها با توجه به جایگاه انجام می شود که در آن جایگاه فردی برای تخمین دریافت ها و پرداخت ها در یک افق برنامه ریزی مد نظر می باشد. این پیش بینی ها در یک پیش فرم از بودجه نقدینگی گردآوری می شوند؛ این دروندادها برای پروسه برنامه ریزی موقعیت نقدینگی بسیار مهم هستند. رویکردهای آماری را می توان از رویکرد با الگوی پرداخت نسبتا ساده تا زنجیره پیچیده تر مارکوویان[۱۰] یا روش شناسی Box-Jenkins دسته بندی کرد. هیچ روش ساده ای را نمی توان برای همه شرکت ها به عنوان یک بهترین روش معرفی کرد. مناسب ترین رویکرد را باید بر اساس شرائط خاص هر موقعیت انتخاب کرد. در عمل؛ بسیاری از شرکت ها بر رویکرد گردآوری انبوه یا پیش بینی های انبوه از جایگاه های مختلف استفاده می کنند تا بتوانند پیش فرم بودجه های نقدی را تنظیم کنند.

یکی از پروسه های تحلیلی مهم در روند پیش بینی؛ مقایسه عملکرد های واقعی با پیش بینی های انجام شده است. این روند بسیار مهم است اما معمولا در جنبه های مدیریت تراز نقدی در نظر گرفته نمی شود. تکنیک های تحلیل واریانس از هزینه های استاندارد را نیز می توان برای این منظور بکار گرفت. تنها بررسی شناخته شده از تحلیل واریانس در مقالات را می توانید در ] ۴۴ ؛ صفحه ۸[  بیابید؛ هنوز هیچ اشاره ای به یک واریانس خاص نشده است که مدیر نقدینگی بتواند از آن برای بررسی جداگانه دلایل انحراف های شدید استفاده کند.

  • شرائط تحلیل اطلاعات

اکنون می توانیم شرائط اطلاعات برای مدیریت کردن تراز نقدینگی را تعیین کنیم. برای تعیین منابع مورد نیاز و موجود؛ مدیرنقدینگی باید اطلاعاتی در زمینه ترازها، پیش بینی ها در زمینه دریافت ها و پرداخت ها،‌ همچنین انتقال های مورد نیاز برای سرمایه گذاری را در اختیار داشته باشد. بخشی از این اطلاعات را می توان از بانک ها بدست آورد و برخی دیگر را باید از منابع داخلی تامین کرد. برای تصمیم گیری در زمینه سرمایه گذاری کوتاه مدت مختلط باید اطلاعات بازار مالی و جزئیات سیاست های شرکت را در اختیار داشت.  با پروسه تحلیل و بررسی می توان تغییرات لازم در لیست اوراق تائید شده را تنظیم کرد و سپس باید اطلاعات کافی در زمینه ارزیابی اوراق فراهم کرد.

برای تصمیم گیری در زمینه سرمایه گذاری کوتاه مدت باید اطلاعات کافی در زمینه روش های جایگزین فراهم کرد از جمله اطلاعات کیفی همچون سیاست های شرکت با توجه به وام کوتاه مدت. برای استفاده از تکنیک های پیش بینی آماری باید اطلاعات تاریخچه و اطلاعات آتی در زمینه انواع عوامل تاثیرگذار بر تکنیک مورد استفاده را در اختیار داشت. برای انجام تحلیل واریانس باید اطلاعات کافی و جامع در زمینه فرض های اولیه پیش بینی و داده های واقعی مرتبط با آنها را در اختیار داشته باشید. علاوه بر آن؛ لازم است اطلاعات کافی در زمینه استراتژی ها و سیاست های شرکت به اضافه سایر محدودیت ها که مستقیما یا غیر مستقیما بر مدیریت تراز نقدینگی تاثیر می گذارند را نیز در اختیار داشته باشید؛ آنها بخشی از پایگاه داده های سیستم پشتیبانی تصمیم گیری یا سایر منابع هستند.

  • تحلیل شرائط مدل سازی

تصمیمات مدیریت تراز نقدینگی باید بر اساس برخی مدل ها اتخاذ شوند؛ مدل هایی که بر اساس رویکردهای مناسب و بخش های مرتبط با آن تصمیمات انتخاب شده اند. تعیین جداول انتقال وجه مطلوب و روش های انتقال از بانک های پرداخت کننده به بانک های دریافت کننده نیز باید بر اساس یک مدل برنامه ریزی ریاضی انجام شود. این مدل باید برای تعیین سرمایه گذاری های مطلوب یا وام گرفتن توسعه یابد. از آنجا که تعداد زیادی جایگزین های مناسب برای سرمایه گذاری کوتاه مدت وجود دارند؛ این برنامه های ریاضی دارای پیچیدگی های محاسباتی بالا هستند. از سوی دیگر؛ در بسیاری از شرکت ها تصمیم گیری های نهایی تحت تاثیر عوامل متعدد استراتژیک و کیفی قرار دارند. برای فائق آمدن بر پیچیدگی های محاسباتی؛ باید از یک پروسه غربالگری استفاده کرد تا لیست جایگزین های موجود به تعدادی از جایگزین های امکانپذیر تغییر کنند. از سوی دیگر؛ تاثیر استراتژیک و سایر عوامل کیفی مرتبط را می توان صریحا با هم ادغام کرد تا بازگشت سرمایه از جایگزین ها با دقت بیشتری و بر اساس رویکرد مدل سازی با چند مشخصه (MADM[11]) تعیین شود؛ برای مثال می توان از پروسه سلسله مراتب تحلیلی (AHP[12])  استفاده کرد. جزء تحلیل واریانس در این نوع تصمیم گیری نیازمند یک مدل است که در آن واریانس های مورد نظر شناسایی شده باشند. زمانی که واریانس های مورد نیاز تعیین شدند؛ یک مدل تحلیل واریانس را می توان به صورت صفحات گسترده اجرا کرد که نسبتا ساده و بدون پیچیدگی هستند. پیش بینی انبوه نیاز چندانی به مدل های رسمی ندارد؛ اما برای رویکردهای آماری باید از یک مدل مناسب استفاده کرد.

  • وصول نقدی
    • مطالعه پروسه تصمیم گیری

وصول نقدی یعنی جمع آوری مطالبات از مشتریان و انتقال آنها به برخی نقاط کانونی که معمولا به آنها مرکز جمع آوری وجوه شرکت می گویند. کارآیی وصول نقدی بسیار مهم است چون تعیین کننده سرمایه های لازم برای شرکت جهت انجام عملیات و یا تامین هزینه فرصت برای شرکت است. برخی شرکت های بزرگ چندین بانک را برای گردآوری وجوه نقدی؛ علاوه بر بانک کارگزار شرکت انتخاب می کنند. برای جمع آوری مطالبات از مشتریان دو شیوه رایج وجود دارد. شیوه اول؛ داشتن یک بانک محلی است تا بتواند گردآوری وجوه از مشتریان و کنترل روند را انجام انجام دهد؛ سپس وجوه گردآوری شده به بانک اصلی کارگزار شرکت واریز می شوند. شیوه دوم؛ درخواست از مشتری برای واریز وجوهات به lockbox‌ است. اگرچه بسیاری از شرکت ها از این شیوه استفاده می کنند اما تعیین روش واریز بستگی به سایز وجه مطالبات و موقعیت جغرافیایی دارد. با این کار باید lockbox‌ و شعبات محلی را نیز در طراحی سیستم جمع آوری وجوه مطالبات در نظر گرفت.

هدف از استفاده از خدمات lockbox ؛ ایجاد یک نقطه دریافت مطالبات بصورت پستی است تا از سطح شناوری کاسته شود. ایجاد یک شبکه قوی از lockbox باعث می شود که شرکت ها بتوانند زمان ارسال مطالبات را تا سطح قابل توجهی کاهش دهند. هدف کلی اینست که روند جمع آوری وجوهات مطالبات بسیار کارآمد بوده و مراکز پردازش داخلی بتوانند سریعتر کار کنند. در شکل ۴؛ یک پروسه تصمیم گیری برای روند جمع آوری مطالبات را مشاهده می کنید. ارزیابی چنین سیستم هایی را می توان بصورت دوره ای انجام داد و همچنین می توان از طراحی های جایگزین برای ایجاد تغییرات بر اساس تغییر الگوهای پرداخت مشتریان استفاده کرد . شکل ۴ استفاده از lockbox  و مراکز گردآوری مطالبات داخلی را نیز نشان می دهد که باید همزمان با هم کار کنند.

خاتمه پروسه طراحی سیستم جمع آوری مطالبات
تحلیل دوره ای الگوی پرداخت ها
تغییراتی در الگوی پرداخت ها مشاهده شده است؟

 

 

 

خیر

دروندادهای سیاست و استراتژیک
ارزیابی مجدد طراحی سیستم جمع آوری مطالبات

بله

 

ارزیابی جایگزین ها
پایگاه داده ها

 

 

 

انتخاب lockbox یا پردازش داخلی

جمع آوری داده های واقعی برای طراحی سیستم اخذ وجوه

 

معرفی پردازش داخلی به مشتریان
پروسه گردآوری در سیستم پردازش داخلی
معرفی lockbox  به مشتریان
پروسه گردآوری در سیستم lockbox

 

 

 

 

 

سیستم جمع آوری متمرکز

جریان نقدی                                              جریان نقدی

 

شکل ۴: پروسه تصمیم گیری در مورد شیوه گردآوری مطالبات نقدی

 

  • تحلیل شرائط اطلاعات

در مقالات مرتبط با سیستم های جمع آوری وجوه نقدی؛ تاکید نادرستی بر استفاده از الگوریتم دیده می شود. در این مقالات به شرائط داده های مناسب برای این سیستم ها اشاره ای نشده است. برای پروسه های جمع آوری وجوهات مطالبات باید اطلاعات گسترده ای را جمع آوری کرد. برخی اطلاعات را می توان از پایگاه داده های تبادلات بدست آورد. بطور کلی؛ اطلاعات ذیل مورد نیاز می باشد: ۱) شیوه ارسال پستی و زمان موجود برای گروه i  و مرکز جمع آوری j  برای سیستم موجود و همچنین جایگزین هایی که باید ارزیابی شوند؛ ۲)کل مبلغ سرمایه های دریافتی از هر گروه i  ۳) هزینه های ثابت و متغیر در شرکت و سیستم های پیشنهادی برای پردازش چک های گروه i در مرکز جمع آوری j  و ۴) هزینه سرمایه شرکت. همچنین باید اطلاعات کامل در خصوص ارسال های واقعی و زمان تسویه ؛ حجم واقعی و میزان دلارهایی که در چک ها منظور می شوند در مراکز جمع آوری مطالبات پردازش شوند تا اثربخشی سیستم بطور مداوم مورد ارزیابی قرار گیرد.

  • تحلیل شرائط مدل سازی

مشکل انتخاب بهترین مجموعه از جایگزین های جمع آوری مطالبات توسط دانشوران علم مدیریت بررسی شده اند. در تحقیقات برخی روندهای مناسب که توسط بانک ها برای بررسی های lockbox  بکار گرفته می شوند؛ ارزیابی شده اند. برنامه های ریاضی برای حل مشکلات جایگاه lockbox‌ در زندگی واقعی بسیار پیچیده هستند. جایگزین های مناسبی برای این روند پشنهاد شده اند. عموما؛ مطالعات بر روی lockbox توسط بانک ها و با بهره گیری از متخصصان مشاوره مدیریت نقدینگی انجام می شوند. اگر یک سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMDSS) طراحی شده باشد؛ این تحلیل را می توان در داخل شرکت انجام داد. برای این کار نیاز به مدل های برنامه ریزی ریاضی داریم. از سوی دیگر؛ الگوهای پرداخت مشتریان را می توان با استفاده از گزارشات قراردادی اطلاعات مدیریت تحلیل کرد؛ این گزارشات از داده های قراردادی داخلی بدست می آیند.

  • تجهیز و تمرکز نقدی
    • مطالعه پروسه تصمیم گیری

بانک هایی که مبالغ مطالبات در ابتدا در آنها جمع آوری می شوند را بانک های دریافت کننده مطالبات می نامند. برای اغلب شرکت ها؛ مبالغ واریز شده به این حساب ها ارزش اندکی دارند چون به آنها بهره تعلق نمی گیرد یا میزان بهره پائین است. به همین دلیل شرکت ها این مبالغ را به بانک های دیگر منتقل می کنند؛ آنها را بانک های دریافت کننده می نامند. این مبالغ به حساب هایی واریز می شوند که در بانک های طرف قرارداد شرکت و یا کنسرسیوم های خط اعتباری شرکت می باشند.

تصمیم گیری ها در زمینه تجهیز و تمرکز شامل سه جنبه هستند. جنبه اول مربوط به انتخاب مجموعه ای مطلوب از بانک های دریافت کننده مبالغ است. جنبه دوم؛ انتخاب یک مکانیزم انتقال بسیار مناسب است. این انتخاب بر اساس پیش بینی های جریان نقدی دریافتی و پرداختی بر اساس افق شرکت انجام می شود. اصولا شرکت ها سه نوع مکانیزم انتقال دارند: چک های انتقالی سپرده گذاری (DTS[13]) ؛ پایگاه تسویه اتوماتیک (ACH[14]) و نقل و انتقالات و انتقالات الکترونیک (WTs[15]). یک شیوه رایج برای انتقال مکانیزم؛ تعیین یک مکانیزم با حداقل هزینه بر اساس سایز وجه انتقالی و هزینه های فرصت سرمایه گذاری است.

تصمیم گیری سوم؛ تعیین دفعات انتقال برای افق تصمیم گیری است که بر اساس داده های پیش بینی انجام می شود. انتخاب مکانیزم انتقال وجه و تصمیم گیری در خصوص زمان بندی انتقال وجه – اگرچه بر اساس داده های پیش بینی شده برای افق تصمیم گیری انجام می شوند –  اما نیازمند دروندادهای مناسب برای تعیین مجموعه مطلوب از بانک های دریافت کننده هستند. پروسه تصمیم گیری را در شکل ۵ نشان داده ایم.

 

ارزیابی دوره ای طراحی سیستم گردآوری وجوه
مشاهده تغییرات در الگوی انتخاب/ عملکرد طراحی سیستم جمع آوری وجوه
خاتمه پروسه طراحی سیستم گردآوری وجوه

 

 

 

 

 

دروندادهای استراتژی و سیاست
ارزیابی مجدد طراحی سیستم جمع آوری وجوه

بله                                                خیر

ارزیابی جایگزین ها
پایگاه داده ها
تصمیم گیری در مورد طراحی سیستم جمع آوری وجوه
معرفی Lockbox / پردازش داخلی به طراحی سیستم جمع آوری وجوه
پروسه جمع آوری وجوه در پردازش داخلی
پروسه جمع آوری وجوه در Lockbox
جمع آوری وجوهات در بانک های دریافت کننده
پروسه تدارکات

 

 

 

 

 

 

 

 

بانک های خط اعتباری

جریان نقدی

جریان اطلاعات/جریان دستورات                                      جریان دستورات        جریان اطلاعات

مدیریت نقدینگی شرکت

جریان اطلاعات/جریان دستورات

شکل ۵: پروسه تصمیم گیری تمرکز و تجهیز وجوه نقدی

  • تحلیل شرائط اطلاعات

یک لیست کاملا جامع با جزئیات کامل از اطلاعات لازم است: ۱) اطلاعات در زمینه حساب سپرده و بانک دریافت کننده؛ ۲) بانک های احتمالی برای دریافت وجوه و طراحی های جایگزین برای آنها؛ ۳) اطلاعاتی در خصوص هزینه ها و سودهای ناشی از طراحی جایگزین؛ ۴) شیوه ارسال و زمان لازم برای انتقال وجه از بانک های پرداخت کننده به بانک های دریافت کننده و روش های جایگزین برای هریک از این عملیات؛ ۵) هزینه ها و زمان لازم برای هریک از مکانیزم های انتقال؛ ۶) منافع غیر مالی از بانک ها و مکانیزم های انتقال وجه (اگر چنین منافعی وجود داشته باشند) و ۷) داده های مربوط به گردآوری مطالبات و پرداخت ها. همچنین باید واریانس های محاسبات از همه پارامترهای فوق را در اختیار داشت.

  • تحلیل شرائط مدل سازی

فرمولاسیون برنامه ریزی ریاضی برای بهره گیری از بانک های دریافت کننده و همچنین برنامه ریزی انتقال مطلوب لازم است. در این فرمولاسیون باید مجموعه مطلوب بانک های دریافت کننده و برنامه زمان بندی انتقال را در نظر گرفت. اما این فرمولاسیون ها معمولا یک ضعف عمده دارند. فرض این فرمولاسیون ها اینست که برنامه زمان بندی انتقال وجه و مسائل انتخاب مکانیزم؛ هنگام انتخاب بانک های دریافت کننده وجه ؛ ایستا و ثابت هستند. به عبارت دیگر؛ به نظر می رسد که زمانی می توان از آنها برای دو مجموعه از تصمیم گیری ها بطور مطلوب استفاده کرد که آنها را بطور همزمان ارائه کرده باشید. اما در واقعیت اینگونه نیست؛ زمانی که طراحی سیستم دریافت وجه مطلوب را برنامه ریزی می کنید؛ قادر به تعیین برنامه زمان بندی نبوده و داده های انتخاب مکانیزم کامل نشده اند؛ برعکس این قضیه هم صادق است. اگر تغییراتی در جریان نقدی پیش بینی شده روی دهد؛ می توانید برنامه زمان بندی انتقال وجه و تصمیمات انتخاب مکانیزم را معکوس کنید. بنابراین تصمیم گیری در خصوص سیستم دریافت وجه بر اساس مدل برنامه ریزی ریاضی بهتر انجام می شود چون در آن می توانید آخرین بانک دریافت کننده مناسب برای گردآوری وجود را تعیین کنید؛ همچنین می توانید زمان بندی مطلوب برای انتقال وجه و تصمیم گیری های انتخاب مکانیزم را بر اساس داده های پیش بینی ها برای یک افق از قبل تعیین شده بکار ببرید.

  • پرداخت هزینه های نقدی
    • مطالعه پروسه تصمیم گیری

می توانید انواع تصمیم گیری های خاص ذیل را در پروسه تصمیم گیری مشاهده کنید: ۱) انتخاب سایت پرداخت؛ ۲) انتخاب بانک های پرداخت کننده به بانک های سرمایه گذار یا دریافت کننده؛ ۳) روش سرمایه گذاری؛ و ۴) مکانیزم انتقال. هدف به حداکثر رساندن جریان پرداخت ها در قلب تصمیم گیری انتخاب سایت مناسب برای پرداخت ها دیده می شود. شناوری پرداخت ها به واسطه پرداخت های پستی و شناوری روند پرداخت است. تاثیر افزایش شناوری پرداخت پستی و شناوری روند پرداخت را می توان به حداقل رساند اگر فروشنده بتواند دریافت کننده واقعی مبلغ در زمان مقرر در بانک خودش باشد. اما از آنجا که همه فروشندگان نمی توانند سیاست های اعتباری شدید برای خود ایجاد کنند؛ تلاش برای به حداکثر رساندن شناوری پرداخت ها برای بسیاری از شرکت ها میسر است.

انتخاب سایت پرداخت ها مشابه با تصمیم گیری برای جایگاه lockbox‌ است. بر اساس یک نمونه چک صادر شده توسط شرکت، میانگین زمان تادیه برای کل سیستم پرداخت ها تخمین زده می شود. با استفاده از یک پایگاه داده های کلی و فراگیر می توان میانگین زمان تادیه را محاسبه کرده و بر اساس بهینه سازی مناسب یا روندهای جامع می توان یک مجموعه از بانک ها را برای پرداخت در نظر گرفت اما باید پرداخت کنندگان به این بانک ها از ابتدا مشخص شده باشند. پروسه تصمیم گیری را در شکل ۶ نشان داده ایم. همانند مطالعات lockbox ؛ اغلب مطالعات پرداخت نیز معمولا توسط بانک و به درخواست مشتریان انجام می شوند.

 

 

 

ارزیابی دوره ای الگوی پرداخت ها
تغییراتی در الگوی پرداخت ها مشاهده شده است؟
خاتمه پروسه طراحی سیستم پرداخت

 

 

 

خیر

دروندادهای سیاست و استراتژیک
ارزیابی مجدد طراحی سیستم پرداخت ها

بله

 

ارزیابی جایگزین ها
پایگاه داده ها

 

 

 

انتخاب lockbox یا پردازش داخلی

به روز رسانی پایگاه داده ها با داده های عملکرد

 

معرفی lockbox  به مشتریان
معرفی پردازش داخلی به مشتریان

 

 

 

پروسه پرداخت
پروسه گردآوری در سیستم lockbox
پروسه گردآوری در سیستم پردازش داخلی

جریان اطلاعات/جریان دستورات

 

 

مدیریت نقدینگی شرکت
خط اعتباری / سیستم متمرکز

جریان نقدی                                         جریان نقدی

جریان اطلاعات/جریان دستورات

شکل۶: پروسه تصمیم گیری پرداخت های نقدی

نوع دوم تصمیم گیری در این پروسه؛ انتخاب یک روش سرمایه گذاری مناسب است. سه روش سرمایه گذاری اصلی وجود دارند: ۱) سرمایه گذاری نامتقابل؛ ۲) پرداخت های کنترل شده و ۳) سرمایه گذاری با تراز صفر. پرداخت کنترل شده و سرمایه گذاری با تراز صفر؛ دو به دو ناسازگار نیستند. برای سرمایه گذاری نامتقابل باید الگوی تادیه چک های صادر شده و بودجه را بر اساس تخمین زمان تادیه آنها تنظیم کنند. در پرداخت های تحت کنترل؛ پرداخت ها تا زمانی که موعد چک فرارسیده و آنها را ارائه می کنند؛ مشخص نمی شوند. بانک صادر کننده این چک ها در روز ارائه چک مشخص می گردد. سرمایه گذاری با تراز صفر معمولا به محل فعالیت های بانکی در همان شعبه ای مربوط می شود که سرمایه گذاری اصلی را انجام داده و حساب اصلی در آن افتتاح شده است .

  • تحلیل شرائط اطلاعات

برای هریک از تصمیم گیری های فوق الذکر به انواع مختلفی از اطلاعات نیاز دارید. داده های مورد نیاز اغلب با آنچه در خصوص مطالعات lockbox  ذکر کردیم مشابه هستند. برخی داده ها در زمینه جایگاه پرداخت کنندگان لازم است همچنین اطلاعاتی در خصوص جایگاه بانک/lockbox  مورد نیاز است تا بتوان مبالغ را برای آنها ارسال کرد؛ بدین ترتیب گروه های همگن را تفکیک می کنند. مدیر نقدینگی باید هزینه ها را تخمین زده و سیستم های پرداخت را راه اندازی یا عملیاتی کند. باید طراحی سیستم متمرکز را شناسایی کرده و داده ها باید در زمان ارسال کاملا مشخص شده باشند؛ این داده باید از سوی محل صادر کننده چک به گروه های پرداخت کننده و همچنین گروه های صادر کننده چک ارسال شوند. پروسه تصمیم گیری نیازمند اطلاعاتی در زمینه تخمین پرداخت ها می باشد که داشتن آنها برای هر گروه از پرداخت کنندگان ضروری است. علاوه بر آن؛ برای کنترل پشتیبانی اثر بخشی جایگاه های پرداخت؛ باید داده های کافی از پارامترهای فوق الذکر را در اختیار داشته باشیم و این پارامترها باید بطور مداوم به روزرسانی شوند.

  • تحلیل شرائط مدل سازی

پروسه پرداخت نقدی را می توان با یک برنامه ریاضی مشابه با پروسه تصمیم گیری دریافت مطالبات نقدی پشتیبانی کرد. یکی از مزایای اصلی مطالعات پرداخت های گذشته اینست که شناوری مربوط به پرداخت ها بر اساس افت سیستم تادیه ذخیره فدرال مشخص می شود. اخیرا تلاش هایی توسط ذخیره فدرال انجام شده است تا سطح افت را به حداقل کاهش دهند و این روند موفقیت آمیز بوده است. از دیدگاه Ferguson & Maier شناسایی مفاهیم محیط در حال تغییر سیستم پرداخت ها مهم بوده و آنها یک مدل تعدیل شده برنامه ریزی را با در نظر گرفتن روند کاهش خطرات در افت ذخیره فدرال ارائه کرده اند. بنابراین پروسه تصمیم گیری را می توان با یک برنامه ریاضی پشتیبانی کرد که در آن تصمیم گیران وزن مناسبی از مزایا را هنگام افت ذخیره فدرال در اختیار دارند تا بتوانند برخی سایت های مناسب و مطلوب را برای پرداخت تعیین کنند.

  • طراحی سیستم بانکی برای اعتبارات و سایر خدمات بانکی
    • مطالعه پروسه تصمیم گیری

پروسه تصمیم گیری مربوط به انتخاب یک سیستم مطلوب بانکداری برای اعتبارات شرکت و سایر خدمات بانکی است که شامل خدمات گردآوری، سپرده گذاری و پرداخت مطالبات نمی باشد. اعتبار شرکت را باید یک نوع از خط اعتباری و یا وام های بلند مدت در نظر گرفت. خدمات غیر اعتباری شامل خدمات سپرده گذاری، پرداخت یا گردآوری مطالبات نمی باشند؛ اما می توانند شامل مشاوره ادغام، مشاوره های تخصصی بر اساس نوع مدیریت نقدینگی بین المللی، وام گرفتن بین المللی و غیره باشند. پروسه تصمیم گیری را در شکل ۷ نشان داده ایم.

 

 

 

 

دروندادهای استراتژی و سیاست ها
ارزیابی دوره ای
پایگاه داده ها
مدیریت وضعیت نقدینگی
تعیین نیازهای اعتباری

 

 

 

مشاهده ایرادات
ارزیابی جایگزین ها

خیر

بله

تصمیم گیری بانک های خط اعتباری
تخصیص خدمات اعتباری
بانک های خط اعتباری

 

 

 

 

تعیین بانکهای خط اعتباری/جمع آوری وجوهات/ سایت های تادیه/ پردازش داخل شرکت

جریان دستورات          جریان اطلاعات

مدیریت نقدینگی شرکت

 

به روز رسانی پایگاه داده ها با

خاتمه پروسه طراحی سیستم بانکداری

داده های عملکردی

 

 

 

شکل ۷: طراحی سیستم بانکداری برای خدمات اعتباری

 

 

این پروسه تصمیم گیری نسبت به پروسه های تصمیم گیری که در قسمت های قبل توضیح دادیم؛ دارای ماهیت استراتژیک تری است. پروسه تصمیم گیری اغلب شامل ارزیابی بانک ها با عوامل کیفی متعددی است و همچنین هزینه ها و سودها را از جنبه مالی ارزیابی می کند. از مثال های این عوامل کیفی می تواند به پشتیبانی بانک در دشواری ها؛ شهرت بانک در بین شرکت های مختلف؛ ظرفیت ارائه خدمات خاص؛ قدرت مالی بانک؛ نوآوری ها و کارآیی عملیات اشاره کرد. یکی از عوامل دیگر که اخیرا از اهمیت نسبی بالایی برخوردار شده است؛ انعطاف بانک در پذیرش انواع مختلفی از روندهای غرامت است. اصولا غرامت در خدمات اعتباری همیشه به شکل تراز غرامت است. طی دهه گذشته؛ فرصت های جدید پرداخت غرامت فراهم شده است از جمله افزایش هزینه های بهره برداری؛ استفاده از سپرده های بانکی مدت دار بدون بهره و میانگین های بلند مدت.

  • تحلیل اطلاعات و شرائط مدل سازی

طراحی سیستم بانکی برای خدمات اعتباری نیازمند اطلاعات مقایسه ای از هزینه و سود است که این موارد در بانک های جایگزین ارزیابی می شوند. اطلاعات برای انجام مقایسه های قابل قبول باید شامل اطلاعات مختلط از بانک های گوناگون باشند. اطلاعات پیش بینی در خصوص جریان نقدی پیش بینی شده نیز مورد نیاز است. رتبه بندی بانک های جایگزین بر اساس عوامل کیفی و استراتژیک؛ یک درونداد بسیار مهم برای پروسه انتخاب است. بنابراین این اطلاعات باید بصورت مشخصه های کیفی بانک ها ارائه شوند.

ملاحظات استراتژیک وزن سنگینی در تصمیم گیری های شرکت برای انتخاب بانک خط اعتباری دارند. بنابراین استفاده از یک برنامه ریاضی مستقیم برای ارزیابی هزینه ها و سودها جهت پشتیبانی از پروسه تصمیم گیری کافی نیست. یک چارچوب جایگزین و مناسب برای این کار توسط Srinivasan, Kim & Stone  ارائه شده است. در این چارچوب پیشنهادی؛ پروسه سلسله مراتبی تحلیلی (AHP[16]) و برنامه ریزی ریاضی برای ارزیابی عوامل استراتژیک و همچنین سود و زیان مالی در هم ادغام شده اند.

  1. یک طراحی یکپارچه برای سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMDSS)
    • یک طبقه بندی اصلاح شده برای تصمیم گیری های مدیریت نقدینگی

در بخش قبل پروسه های تصمیم گیری و تصمیمات مدیریت نقدینگی مربوطه را به همراه اطلاعات مورد نیاز و شرائط مدل سازی در هر یک از انواع تصمیم گیری ها توضیح دادیم. پروسه های تصمیم گیری بر اساس طبقه بندی تصمیم گیری های مدیریت نقدینگی تعیین شدند؛ هر یک از آنها را بطور صریح یا ضمنی در این مقاله معرفی کردیم. اما به اعتقاد ما؛  طبقه بندی فعلی از انواع تصمیم گیری های مدیریت نقدینگی تسهیل کننده شناسایی اهمیت روابط متقابل که بین انواع تصمیم گیری ها وجود دارند؛ نمی باشند. این نوع مفهوم سازی برای یکپارچه کردن سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی فقط پیچیدگی های غیر ضروری را ایجاد کرده است.

برای ارائه یک طبقه بندی اصلاح شده؛ از بررسی مشکل جایگاه lockbox‌ شروع می کنیم. فرض اصلی و مهم در فرمولاسین تعیین مشکل lockbox‌ اینست که که طراحی سیستم گردآوری مطالبات را می شناسیم. از سوی دیگر؛ یک فرمولاسیون متداول برای ارزیابی طراحی سیستم گردآوری مطالبات را در نظر بگیرید. در این روند فرض بر اینست که مجموعه ای از جایگاه های مطلوب برای lockbox‌ از قبل تعیین و شناسایی شده اند. بدیهی است که هر دو این موارد تصمیم گیری وابسته به هم هستند اما زمان موجود برای ارسال وجه نیز یکی از دروندادهای مهم برای تصمیم گیری و تعیین بانک مورد نظر می باشد. در حقیقت؛ جایگاه lockbox ؛ انتخاب بانک سپرده پذیر؛ طراحی سیستم گردآوری مطالبات؛ انتخاب سایت پرداخت و تخصیص خدمات اعتباری به بانک؛ همگی از مواردی هستند با هم در ارتباط متقابل و تنگاتنگ می باشند(دست کم از نظر مفهومی اینگونه می باشد). این نکات مرتبط با ماهیت اصلی پروسه های تصمیم گیری هستند. همه آنها از نظر ماهیت؛ زیربنایی هستند. آنها برای ایجاد یک سیستم زیربنایی مستحکم مهم هستند تا شرکت بتواند کانال مناسبی برای منابع نقدی خود پیدا کرده و از آن بطور مناسب بهره برداری کند. شایان ذکر است که این تصمیات زیربنایی را لازم نیست هر روزه یا به دفعات بالا اتخاذ کرد. در حقیقت این تصمیمات بصورت دوره ای و به ندرت اتخاذ می شوند؛ اتخاذ این تصمیمات بستگی به این نکته دارد که مدیر مالی احساس کند سیستم فعلی کارآیی لازم را ندارد.

انگیزه های دیگر برای شناسایی ریشه های وابستگی زیربنایی به گرایشات اخیر در محیط مدیریت مالی عبارتند از احتمال افزایش پذیرش سیستم های انتقال سرمایه های الکترونیک (EFTS[17])‌؛ احتمال بانکداری کشوری و بهره گیری از پیشرفت های کامپیوتری و یا تکنولوژی های اطلاعات. این گرایشات تاکنون مفاهیم گسترده ای برای طراحی و فرموله کردن مدل های هنجاری داشته اند از جمله برای تصمیم گیری های انتخاب بانک – چه در زمینه اعتبارات و چه خدمات غیر اعتباری. معرفی سیستم های انتقال سرمایه الکترونیک (EFTS) در مقیاس وسیع و پذیرش آنها برای پرداخت های شرکت ناشی از اهمیت فوق العاده فرصت های شناور است. از سوی دیگر؛ معرفی بانکداری بین کشورها باعث شده است تا نیاز به حفظ اعتبار و روابط بانکی بین چندین بانک افزایش یابد. یک بانک ملی بزرگ دارای شعباتی در سرتاسر کشور است بنابراین می تواند خدمات مدیریت نقدینگی متنوعی را در سرتاسر کشور برای شرکت ها فراهم کند. در واقع؛ رقابت لازمه کار بانک ها می باشد بنابراین آنها باید خدمات موجود را با خدماتی که اخیرا ارائه شده است –  توسط بانک های سپرده گذاری و بانک های پرداخت کننده – در هم ادغام کنند. این نوع ادغام رو به عقب نشان می دهد که بانک های ملی باید یک سیستم بانکداری مطلوب و یکپارچه را ارائه کنند نه اینکه هر یک از آنها سیستم های جداگانه با اجزاء مجزا در هر سیستم در اختیار داشته باشند.

از سوی دیگر؛ مدیریت تراز نقدینگی، پیش بینی نقدینگی ، مکانیزم انتقال و برنامه ریزی برای انتقال ها باید اصلاح شده و برنامه ریزی آن برای هر روز و بر اساس اطلاعات جدید و موجود انجام گردد. در واقع؛ این سری از تصمیم گیری ها دارای مشخصه های متفاوت و فراوانی در تصمیم گیری های زیربنایی هستند بنابراین می توان آنها را تصمیم گیری های عملکردی نامید. هریک از این نوع تصمیم گیری ها در درجات مختلفی با هم در ارتباط متقابل هستند. از سوی دیگر؛ شکل های پیش بینی نقدینگی؛ دروندادهای مهم و مداومی برای پروسه برنامه ریزی موقعیت هستند و به همین دلیل آنها را در دسته تصمیم گیری های عملکردی قرار می دهیم. به همین ترتیب؛ تحلیل واریانس برای تصمیم گیری های زیربنایی و عملکردی نیز یک پروسه مداوم بوده و باید آنها را نیز بخشی از تصمیم گیری های عملکردی فرض کنیم.

تصمیم گیری های فوق زمینه ساز پیشنهاد ما بوده اند تا یک طبقه بندی اصلاح شده برای تصمیم گیری های مدیریت نقدینگی بر اساس طراحی سیستم ها ارائه کنیم. پیشنهاد ما اینست که تصمیم گیری های مدیریت نقدینگی باید به صورت تصمیمات زیربنایی و عملکردی دسته بندی شوند. این دو گروه از تصمیم گیری ها مستقل نیستند اما یک درجه خاص و منطقی از استقلال بین آنها دیده می شود چون فراوانی و تکرار تصمیم گیری ها در آنها متفاوت است. در واقع؛ می توان وابستگی های آنها را در پروسه های تصمیم گیری مشخص کرد. اول؛ ارزیابی سیستم بانکی برای خدمات ملموس (سپرده گذاری؛ پرداخت و گردآوری مطالبات) باید بر اساس اطلاعات مورد نیاز جهت سرمایه گذاری ها انجام شده و هر احتمال جایگزین در این سیستم را نیز مد نظر داشت. هزینه ها و سودهای این سیستم و هر یک از بانک های جایگزین را می توان بطور مستقل و بر اساس سرمایه گذاری های انجام شده و فراوانی دفعات انتقال تعیین کرد. دوم؛ اجزاء زیربنایی برای خدمات اعتباری نیازمند اطلاعاتی در خصوص نوع و دامنه اعتبارات هستند. این اطلاعات دروندادهای مهمی برای طراحی این جزء بوده و از پروسه بودجه بندی نقدینگی بدست می آیند. فرصت های غرامت جدید نیز مثل میانگین بلند مدت از سایر منابع وابسته در تصمیم گیری های عملکردی و زیربنایی حاصل می شوند.

یک تفاوت عمده و مهم در وابستگی های تصمیم گیری های عملکردی و زیربنایی در مقایسه با تصمیم گیری های وابسته در بین دو گروه وجود دارند. وابستگی های گروه های مختلف متضمن و محرک راه حل های مطلوب فراگیر اما مجزا هستند. اما وابستگی های دو گروه معرفی شده در اینجا؛ فقط هدایت گر هستند و به همین دلیل تصمیم گیری های آنها را فقط باید مجزا از هم تلقی کرد. انتخاب زیرساخت بانکداری بر اساس داده های پیش بینی انجام گرفته و دارای افق های بلند می باشد؛ به همین دلیل می توانید طراحی سیستم بانکداری را بطور مکرر تغییر دهید. اما مدیریت عملکردی نقدینگی بسیار پویا است و بستگی به اطلاعات اصلاح شده در هر افق جدید دارد.

  • سازماندهی موثر اطلاعات

در بخش قبل؛ نیازهای اطلاعاتی هر یک از انواع تصمیم گیری را معرفی کردیم. اما آنها را به شیوه های خاص و بدون لایه بندی یا سازماندهی معرفی کردیم. از دیدگاه سازماندهی موثر پایگاه داده های سیستم پشتیبانی تصمیم گیری (DSS) ؛ نیازهای اطلاعاتی را باید بطور خاص و گروه بندی شده ارائه کرد تا تعیین یا بازیابی این اطلاعات راحت تر باشد. مقالات با موضوع مشخصه های اطلاعات به این نکته اشاره دارند که اطلاعات را باید بر اساس مشخصه های اصلی ذیل گروه بندی کرد: ۱) مالی در برابر غیر مالی ۲) اعتبار در گذشته در برابر پیش بینی اعتبار ۳) داخلی در برابر خارجی. این گروه بندی ها دارای ۸ ترکیب احتمالی از انواع اطلاعات است. از سوی دیگر؛ داده ها را می توان بر اساس ابعاد و نوع تصمیم گیری دسته بندی کرد. یک نوع بخش بندی مفهومی اطلاعات را در شکل ۸ نشان داده ایم. بررسی مدل های داده های مختلف نشان می دهند که مدل داده های رابطه ای برای پایگاه داده های سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMDSS)  از همه مناسب تر است.

 

 

 

 

 

 

نوع اطلاعات:                                                                               عملکردی                      زیر بنایی

اعتبار گذشته مالی /داخلی

اعتبار گذشته مالی/ خارجی

اعتبار پیش بینی شده مالی / داخلی

اعتبار پیش بینی شده مالی/ خارجی

اعتبار گذشته غیر مالی /داخلی

اعتبار گذشته غیر مالی/ خارجی                                                     مدیریت وضعیت                 سپرده

اعتبار پیش بینی شده غیر مالی / داخلی                                            پیش بینی                              پرداخت

اعتبار پیش بینی شده غیر مالی/ خارجی                                              سرمایه گذاری/ وام            گردآوری مطالبات

برنامه زمان بندی انتقال وجه     خط اعتباری

ابعاد انواع تصمیم گیری

 

شکل ۸: تقسیم بندی مفهومی نیازهای اطلاعاتی برای مدیریت نقدینگی در سطح شرکت

 

  • نمایی از طراحی مبتنی بر مدل

یک طراحی مبتنی بر مدل از سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMDSS) را در شکل ۹ نشان داده ایم. همانطور که از شکل ۹ مشخص است؛ پیشنهاد ما اینست که سیستم پشتیبانی تصمیم گیری را باید بر اساس تصمیم گیری های عملکردی؛ تصمیم گیری های زیربنایی و تحلیل واریانس تنظیم کنید. همچنین برای طراحی یک سیستم بانکداری مطلوب فراگیر و جهانی؛ به یک سیستم پشتیبانی تصمیم گیری بر اساس برنامه ریاضی پیچیده محاسباتی  نیاز دارید. اگر پیچیدگی های برنامه نهایی قابل قبول نباشد یا اجرای آن میسر نباشد؛ روابط را باید بر اساس ارتباطات توصیفی تنظیم کنید. در این صورت؛ از مدل های جداگانه در زیرساخت های سیستم پشتیبانی تصمیم گیری می توانند برای تعیین خط اعتباری، جمع آوری مطالبات، سپرده گذاری و انتخاب بانک دریافت کننده استفاده کنید که توانایی سیستم های مدیریت مدل و مدل های موثر برای بررسی وابستگی ها بصورت توصیفی افزایش یابد.

ابزار                                                        طراحی سیستم پشتیبانی تصمیم گیری           طبقه بندی اصلاح شده                  طبقه بندی قدیمی

سیستم پشتیبانی تصمیم گیری عملکردی
مدیریت تراز نقدینگی

برنامه ریزی زیاضی

پروسه سلسله مراتبی تحلیلی

دریافت مطالبات نقدی

 

 

تحلیل                     واریانس

تجهیز و جمع آوری مطالبات
تصمیم گیری های عملکردی
عملکردی

 

 

 

معیارهای واریانس

طراحی سیستم بانکداری (اعتباری )
زیر بنایی
سیستم پشتیبانی تصمیم گیری زیربنایی
تصمیم گیری های زیربنایی

 

 

 

 

پرداخت نقدی

برنامه ریزی ریاضی

پروسه سلسله مراتبی تحلیلی

 

 

شکل ۹: طراحی مبتنی بر مدل برای سیستم های پشتیبانی یکپارچه تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMSDD)‌

 

  1. نتیجه گیری

بطور خلاصه؛ در این مقاله توضیح دادیم که رویکردهای تحلیلی که در مقالات قبل ذکر شده اند؛ مجموعه وسیعی از محدودیت های مدیریت نقدینگی را در عمل نادیده گرفته اند. مشکلاتی همچون بهره برداری بهینه از منابع نقدی بطور کامل ساختاربندی نشده است. برخی مشکلات ساخت یافته تر از سایر موارد هستند. در این مقاله مفاهیم یک رویکرد موثر برای سیستم پشتیبانی تصمیم گیری جهت مدیریت نقدینگی را بر اساس طبقه بندی اصلاح شده از تصمیم گیری های مدیریت نقدی ارائه کردیم. در این چارچوب؛ شکلی از روند مفهومی برای تحقیقات تئوری در حیطه سیستم پشتیبانی تصمیم گیری و همچنین توسعه آن برای کمک به مدیران نقدینگی ارائه کرده ایم. مشکلات اجرایی را باید بر اساس موقعیت های خاص و سیستم پشتیبانی تصمیم گیری اصلاح شده در نظر گرفت.

نیازهای اطلاعاتی و انواع تصمیم گیری نمی توانند دلایل اولیه قطعی و کامل را ارائه کنند. نیازهای متعددی را باید برای طراحی سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مدیریت نقدینگی (CMDSS) در نظر گرفت که تاکنون این موارد برای اجرائیات در نظر گرفته نشده اند. لازم است اصلاحات بیشتری در سیستم پشتیبانی تصمیم گیری (DSS) انجام شوند تا همه این نیازها بصور موثر در سیستم پشتیبانی تصمیم گیری برای مدیریت نقدینگی لحاظ گردند.